ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ប្រយ័ត្ន!!! បើអាច បិទ GPS នៅលើទូរស័ព្ទដៃចោលជាបន្ទាន់ – វាអាចសន្សំថ្ម និងការពារឯកជនភាពអ្នកបានច្រើនណាស់! នៅឆ្នាំ២០២៥ នេះ ទូរស័ព្ទដៃភាគច្រើនបើក GPS (Location Services) ចោលជាធម្មតា ដើម្បីឱ្យកម្មវិធីដូចជា Google Maps, Grab, Facebook ឬ TikTok អាចតាមដានទីតាំងអ្នកបានងាយស្រួល។ ប៉ុន្តែតាមការសិក្សាថ្មីៗពី Android Authority និង Apple Support បើអ្នកបិទ GPS ចោលនៅពេលមិនចាំបាច់…

នៅរសៀលថ្ងៃទី ៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ នេះ ក្រសួងវប្បធម៌ និង វិចិត្រសិល្បៈ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ដោយប្រកាសថ្កោលទោសយ៉ាងដាច់អហង្ការ ចំពោះការបាញ់បំផ្លាញរបស់យោធាថៃ មកលើ «ប្រាសាទតាក្របី» ជាទីគោរពសក្ការៈរបស់កម្ពុជា ខណៈទង្វើដ៏សាហាវនេះ បង្ហាញពីភាពអសីលធម៌ ដែលបង្ហាញពីការប្រមាថ មាក់ងាយដល់វប្បធម៌ អរិយធម៌ និង ទីសក្ការៈដែលជាមរតកមនុស្សជាតិ ជាពិសេសមរតកវប្បធម៌ដែលដូនតាខ្មែរបានកសាង បន្សល់ទុកមានតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន។ ក្នុងនោះ ក្រសួងវប្បធម៌ និង វិចិត្រសិល្បៈ សូមអំពាវនាវដល់គ្រប់មជ្ឈដ្ឋានជាតិ អន្តរជាតិ ជាពិសេសអង្គការយូណេស្កូ សហគមន៍អាស៊ាន…

នៅក្នុងរដូវវស្សា នៅពេលដែលមេឃបើកទ្វារចាក់ទឹកភ្លៀងមកលើដីខ្មែរ ប្រាសាទប្រែរូបដែលជាសំណង់បុរាណមួយនៅក្នុងតំបន់អង្គរ បានប្រែក្លាយជាទេសភាពដ៏ស្រស់ស្អាតជាងមុន។ តំណក់ទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់មកលើឥដ្ឋក្រហម ធ្វើឲ្យប្រាសាទនេះហាក់ដូចជាមានជីវិតឡើងវិញ ដោយបន្ថែមពណ៌ស្រស់ថ្លា និងបង្កើតបរិយាកាសដ៏អាថ៌កំបាំង។ ប្រាសាទប្រែរូប ដែលមានអាយុកាលជាង១០៦៤ឆ្នាំ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៥) គឺជាស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យនៃសម័យអង្គរ ដែលនៅតែឈរយ៉ាងរឹងមាំ ទោះបីជាឆ្លងកាត់ពេលវេលាយូរអង្វែងក៏ដោយ។ ប្រាសាទប្រែរូបត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ៩៦១ ឬ៩៦២ គ.ស. ក្រោមរជ្ជកាលព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ជាប្រាសាទរដ្ឋនៃព្រះអង្គ និងឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ឈ្មោះ «ប្រែរូប» មានន័យថា «បង្វិលសព» ដែលសំដៅលើពិធីបុណ្យសពបុរាណមួយ ដែលគេបង្វិលសពដើម្បីធ្វើពិធីកម្ម។ ប្រាសាទនេះជាប្រាសាទភ្នំដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធបីជាន់ ជាមួយនឹងប៉ម៥នៅខាងលើ រៀបចំជារាងកន្លែងផ្សេងៗ (quincunx)។ វាស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃបារាយណ៍ខាងកើត ចម្ងាយប្រមាណ៥គីឡូម៉ែត្រពីប្រាសាទអង្គរវត្ត។…

សម័យលង្វែក (១៤៣១-១៦១៨)៖ សម័យក្រោយរជ្ជកាលព្រះបាទពញាយ៉ាត ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង៖ សម័យលង្វែក (១៤៣១-១៦១៨) គឺជាសម័យក្រោយរជ្ជកាលព្រះបាទពញាយ៉ាត ដែលប្រទេសកម្ពុជាបានជួបប្រទះនឹងសង្គ្រាមជាច្រើន។ រាជធានីត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរច្រើនកន្លែង ចាប់ពីអង្គរ ទួលបាសាន្ត (កំពង់ចាម) ភ្នំពេញ (ចតុមុខ) រហូតដល់លង្វែក (កំពង់ឆ្នាំង)។ រាជធានីលង្វែកត្រូវបានកសាងក្នុងរយៈពេល៣ឆ្នាំ (១៥២៧-១៥២៩) ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទចន្ទរាជា។ បន្ទាយនេះមានទំហំ ៣គីឡូម៉ែត្រ × ២គីឡូម៉ែត្រ មានរបងការពារបីជាន់៖ របងដី (ការពារទឹកជំនន់) របងទឹក (សម្រាប់ប្រើប្រាស់) និងរបងឫស្សី (កម្រាស់ ៨០ម៉ែត្រ ការពារសត្រូវ)។…

ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត និងប្រវត្តិនៃប្រាសាទអង្គរវត្ត នៅថ្ងៃអាទិត្យទី ២៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៥ ម៉ោង ១១:១៥ យប់ (ម៉ោង +៧) ប្រាសាទអង្គរវត្តជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកដ៏ល្បីល្បាញរបស់កម្ពុជា ដែលមានទីតាំង និងប្រវត្តិស្រស់ស្អាតជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ខាងក្រោមនេះជាព័ត៌មានអំពីទីតាំងភូមិសាស្រ្ត និងប្រវត្តិនៃប្រាសាទនេះ៖ ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត ប្រាសាទអង្គរវត្តស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ប្រទេសកម្ពុជា នៅចម្ងាយប្រមាណ ៥.៥ គីឡូម៉ែត្រភាគខាងជើងនៃទីក្រុងសៀមរាប។ វាមានទីតាំងនៅក្នុងតំបន់អង្គរ ដែលជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ដ៏ធំមួយដែលផ្ទុកនូវប្រាសាទបុរាណជាច្រើន។ ទីតាំងនេះស្ថិតនៅជាប់ទន្លេសៀមរាប និងហៀបឡើងជាមួយអាងទឹកធំមួយ (ហៅថា “បារាយណ៍”) ដែលបានរចនាឡើងដើម្បីគ្រប់គ្រងទឹកក្នុងតំបន់។ តំបន់នេះមានអាកាសធាតុឡើងចុះ និងជាតំបន់ផ្ទុកដីឡូម…

១. តើសៀម ឬខ្មែរកើតមុន? ជនជាតិខ្មែរ និងជនជាតិសៀម (ថៃ) មានប្រវត្តិសាស្ត្រដែលត្រួតស៊ីគ្នា ប៉ុន្តែបើនិយាយអំពីការកកើតនៃអរិយធម៌ ឬរដ្ឋជាតិ ខ្មែរមានអរិយធម៌ដែលចាស់ជាង។ ជនជាតិខ្មែរ៖ អរិយធម៌ខ្មែរមានឫសគល់តាំងពីសម័យ ហ្វូណន (Funan) នៅសតវត្សទី ១ ដល់ទី ៦ ដែលជារដ្ឋដំបូងបង្អស់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានទីតាំងនៅតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ (បច្ចុប្បន្នជាភាគខាងត្បូងនៃកម្ពុជា និងវៀតណាម)។ បន្ទាប់មក អរិយធម៌ខ្មែរបានរីកចម្រើនជាមួយនឹង ចេនឡា (Chenla) នៅសតវត្សទី ៦-៨ និងឈានដល់កម្រិតកំពូលនៅសម័យ អាណាចក្រអង្គរ (សតវត្សទី ៩-១៥)…

ខេត្តក្រុងខ្មែរដែលបាត់បង់ពីជំនាន់មុន៖ កូនខ្មែរគួរចងចាំ ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរបានឆ្លងកាត់រយៈពេលដ៏វែងឆ្ងាយ ដែលពោរពេញទៅដោយភាពរុងរឿង និងបញ្ហាប្រឈម។ ក្នុងនោះ ការបាត់បង់ទឹកដីជាច្រើនទៅឱ្យប្រទេសជិតខាងគឺជាទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ឈឺចាប់មួយសម្រាប់ជនជាតិខ្មែរ។ ខេត្ត ក្រុង កោះ កំពង់ផែ និងប្រាសាទជាច្រើនដែលធ្លាប់ជាផ្នែកនៃព្រះរាជាណាចក្រខ្មែរបុរាណបានបាត់បង់ទៅឱ្យប្រទេសឡាវ សៀម (ថៃ) និងវៀតណាម ដោយសារសង្គ្រាម កិច្ចព្រមព្រៀងនយោបាយ និងការឈ្លានពាន។ អត្ថបទនេះនឹងរៀបរាប់អំពីទឹកដីខ្មែរដែលបាត់បង់ទាំងនោះ ដើម្បីឱ្យកូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយចងចាំ និងយល់ដឹងពីអតីតកាលនៃដូនតា។ ១. ទឹកដីខ្មែរបាត់បង់ទៅឱ្យឡាវ: ៦ ខេត្ត ប្រទេសឡាវ ដែលជាប្រទេសជិតខាងភាគខាងជើងនៃកម្ពុជា បានទទួលទឹកដីខ្មែរមួយចំនួនក្នុងសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ ជាពិសេសនៅសតវត្សរ៍ទី១៨ និង១៩។ ខេត្តទាំង ៦…

កំណត់ត្រាជ្រើសរើសដៃគូជីវិតរបស់ ជូគឺ លាង (Zhuge Liang) និងមេរៀនសម្រាប់ជំនាន់ក្រោយ ជូគឺ លាង (Zhuge Liang, ១៨១-២៣៤ គ.ស.) ដែលជាអ្នកយុទ្ធសាស្ត្រ និងជាមន្ត្រីនៃរដ្ឋ ស៊ូហាន (Shu Han) ក្នុងសម័យត្រីភាគី (Three Kingdoms) មិនត្រឹមតែល្បីខាងបញ្ញា និងយុទ្ធសាស្ត្រយោគ្យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានរឿងរ៉ាវគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍អំពីការជ្រើសរើសដៃគូជីវិតរបស់គាត់ផងដែរ។ កំណត់ត្រាអំពីការជ្រើសរើសភរិយារបស់គាត់ គឺ លោកស្រីហួង យ៉េយីង (Huang Yueying) បានក្លាយជាប្រភពនៃមេរៀនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ជំនាន់ក្រោយ ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើគុណតម្លៃខាងផ្លូវចិត្ត និងបញ្ញា…

ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ និងការកសាងអង្គរ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ (Suryavarman II) គឺជាស្តេចខ្មែរដ៏ល្បីល្បាញមួយអង្គនៃរាជវង្សអង្គរ ដែលបានឡើងសោយរាជ្យនៅអំឡុងឆ្នាំ ១១១៣ ដល់ប្រមាណឆ្នាំ ១១៥០។ ទ្រង់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាស្តេចដ៏អស្ចារ្យ ដែលមិនត្រឹមតែបានកសាងប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលជានិមិត្តរូបនៃអរិយធម៌ខ្មែរប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែទ្រង់ក៏បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្រួបបង្រួមជាតិខ្មែរ និងពង្រីកឥទ្ធិពលនៃចក្រភពខ្មែរ។ ការកសាងប្រាសាទអង្គរវត្ត សារៈសំខាន់នៃអង្គរវត្ត៖ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ បានបញ្ជាឱ្យកសាងប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលជាប្រាសាទធំជាងគេនៅលើពិភពលោក និងជាស្នាដៃស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យនៃអរិយធម៌ខ្មែរ។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងជាប្រាសាទឧទ្ទិសថ្វាយព្រះវិស្ណុ និងជាផ្នែកមួយនៃរាជធានីអង្គរ។ គោលបំណង៖ អង្គរវត្តមិនត្រឹមតែជាកន្លែងសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជានិមិត្តរូបនៃអំណាច និងភាពរុងរឿងនៃរាជាណាចក្រខ្មែរ។ ការសាងសង់ប្រាសាទនេះបានបង្ហាញពីសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងវិស័យស្ថាបត្យកម្ម វិស្វកម្ម និងសិល្បៈ។ លក្ខណៈពិសេស៖ ប្រាសាទអង្គរវត្តល្បីល្បាញដោយសារចម្លាក់សិលាដ៏ល្អិតល្អន់…

ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ (គ.ស. ១១១៣–១១៥០) ជាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរដ៏លេចធ្លោមួយព្រះអង្គនៃសម័យអង្គរ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអ្នកបង្រួបបង្រួមជាតិខ្មែរ និងជាអ្នកបង្កើតគ្រឹះសម្រាប់ភាពរុងរឿងនៃអាណាចក្រអង្គរ។ ទោះបីជាព្រះអង្គមិនមែនជាអ្នកកសាងអង្គរឡើងមុនគេបង្អស់ (ព្រោះអង្គរត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ នៅអំឡុងឆ្នាំ ៨៨៩) ប៉ុន្តែព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការពង្រីក និងបង្រួបបង្រួមអាណាចក្រខ្មែរ ដែលបានដាក់គ្រឹះសម្រាប់ការកសាងប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្រោយមក។ ខាងក្រោមនេះជាកេរតំណែលសំខាន់ៗរបស់ព្រះអង្គ៖ ## ១. ការបង្រួបបង្រួមជាតិខ្មែរ – **បញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិល**៖ នៅសតវត្សទី១១ អាណាចក្រខ្មែរបានឆ្លងកាត់ភាពចលាចល និងសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងដោយសារការប្រជែងរាជបល្ល័ង្ក។ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ បានឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ ១១១៣ បន្ទាប់ពីទម្លាក់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី១។ ព្រះអង្គបានបង្រួបបង្រួមអាណាចក្រដែលបែកបាក់ ដោយបញ្ចប់ជម្លោះផ្ទៃក្នុង និងបង្កើតស្ថិរភាពនយោបាយ។ – **ការពង្រីកទឹកដី**៖…

ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ (គ.ស. ១១៨១-១២១៨) ជាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរដ៏ឆ្នើមមួយព្រះអង្គនៃសម័យអង្គរ ដែលបានបន្សល់នូវកេរតំណែលដ៏សំខាន់ជាច្រើនសម្រាប់កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ ទាំងផ្នែកសាសនា ស្ថាបត្យកម្ម សង្គម និងនយោបាយ។ ខាងក្រោមនេះជាកេរតំណែលសំខាន់ៗ៖ ១. **ការកសាងប្រាសាទ និងស្ថាបត្យកម្ម** – **ប្រាសាទបាយ័ន**៖ ជាប្រាសាទដ៏ល្បីល្បាញ និងជានិមិត្តរូបនៃសម័យអង្គរ ដែលមានរចនាបថបាយ័ន្ត និងមុខថ្ម (ហៅថា “ស្នាមញញឹមអង្គរ”) ដែលតំណាងឱ្យព្រះអវលោកេស្វរៈ និងភាពរុងរឿងនៃរាជាណាចក្រខ្មែរ។[] – **ប្រាសាទផ្សេងទៀត**៖ ព្រះអង្គបានកសាងប្រាសាទជាច្រើន ដូចជា ប្រាសាទតាព្រហ្ម ប្រាសាទព្រះខ័ន ប្រាសាទបន្ទាយក្តី និងប្រាសាទនៅតាមបណ្តាខេត្ត ដូចជា…

ទឹក​ដី​នៅ​តាម​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ​ភាគ​ខាង​ក្រោម ហើយ​និង​ក្នុង​ដែន​ដី​សណ្ដ​នៃ​ទន្លេ​នេះ បាន​ត្រូវ​ខ្មែរ​មួយ​ក្រុម​ដែល​មាន​ជំនឿ​ទៅ​លើ​សត្វ​នាគ ឬ​ដែល​ជឿ​ថា បុព្វបុរស​ដូនតា​របស់​ខ្លួន មាន​អម្បូរ​មក​ពី​ពូជ​នាគ រស់​នៅ​តាំង​ពី​យូរ​លង់​មក​ហើយ។ ឯកសារ​ចិន របស់ លោក កាំង ថៃ ដែល​បាន​មក​ទស្សនា​នគរភ្នំ​នៅ​ពាក់​កណ្ដាល​សតវត្ស​ទី​៣​នៃ​គ្រិស្ដសករាជ បាន​រៀប​រាប់​ថា ប្រហែល​ជា​ក្នុង​ឆ្នាំ​៥០​នៃ​គ្រិស្ដសករាជ មាន​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា ជា​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់​ឈ្មោះ ហ៊ុន ទៀន បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា តាម​កោះ​ខាង​ត្បូង​មក​អាណាចក្រ​ភ្នំ។ ហេតុ​ដែល​បណ្ដាល​អោយ​ព្រាហ្មណ៍ ហ៊ុន ទៀន ធ្វើ​ដំណើរ​មក​កាន់​នគរភ្នំ នេះ ព្រោះ​យប់​មួយ​ព្រះបាទ ហ៊ុន ទៀន បាន​យល់​សប្ដិ​ឃើញ​ថា ទេវតា​ដែល​បី​បាច់​ថែ​រក្សា​ព្រះអង្គ បាន​ធ្វើ​អំណោយ​ធ្នូ​ទិព្វ​មួយ​ដល់​ព្រះអង្គ…

នៅក្នុងអតីតកាល ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរគឺជាមហាណាចក្រដ៏ធំធេង និងជាអាណាព្យាបាលរបស់ប្រទេសជាច្រើនផង។ នៅក្នុងនោះរួមមាន ដូចជា ប្រទេសចំប៉ា សៀម ភូមា ។ល។ រហូតមកដល់សព្វកាលបច្ចុប្បន្ននេះ កិត្តិនាមរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរនេះនៅតែល្បីល្បាញជាប់តរហូតមក។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាជីវប្រវត្តិព្រះមហាក្សត្រខ្មែរដ៏ខ្លាំងពូកែខាងសឹកសង្គ្រាម និងជាក្សត្រ​ដែលកសាងសមទ្ធិផលយ៉ាងច្រើនដល់កម្ពុជាយើង រួមមាន ប្រាសាទព្រះវិហារ អង្គរវត្ត ។ល។ ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​មួយ​អង្គ​ដែល​ជា​អ្នក​ផ្ដួចផ្ដើម​សំណង់​ស្ថាបត្យកម្ម​ដ៏​ល្បីល្បាញ និង​ជា​និមិត្ត​រូប​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជាគឺ ​ព្រះបាទ​សូរ្យវរ្ម័នទី២។ ព្រះអង្គ​ឡើង​គ្រងរាជ្យ​នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី​១២ បន្ទាប់​ពី​បាន​ធ្វើ​គត់​ព្រះរាជា​ពីរ​អង្គ ដែល​សោយរាជ្យ​មុន​ព្រះអង្គឡើងគ្រងរាជ្យ។ ព្រះបាទ​សូរ្យវរ្ម័នទី២ (ឆ្នាំ​១១១៣-ឆ្នាំ​១១៥០) ព្រះបាទ​សូរ្យវរ្ម័នទី២​ គឺ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​សម័យ​អង្គរ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​មួយ​ព្រះអង្គ។ ស្នា​ព្រះហស្ដ​ដ៏​សំខាន់​ជាង​គេ​ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ គឺ​ការ​ដឹក​នាំ​ស្ថាបនា​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត​ដ៏​ល្អ​គ្មាន​ពីរ​នៅ​លើ​ពិភពលោក​យើង​នេះ។ ក៏ប៉ុន្តែ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ…

ប្រាសាទ អង្គរវត្ត ឬ នគរវត្ត (អង់គ្លេស: Angkor Wat) or (Nokor Wat) ជាប្រាសាទ ដែលធំបំផុត នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានមាឌដ្ឋានលើផ្ទៃដីទំហំ ១៦២,៦ ហិចតា ដោយស្មើនឹង (1,626,000 m2) ។ រចនាសម្ព័ននៃសំណង់ប្រាសាទត្រូវ បានចាត់ទុកជាស្ថាបត្យកម្មដ៏កំពូល នៃ អច្ឆរិយៈវត្ថុរបស់ពិភពលោក ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងស.វទី១២ ដោយព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ ដែលជាព្រះមហាក្សត្រ នាសម័យកាល ចក្រភពខ្មែរ ប្រាសាទនេះសាងសង់ ដើម្បីឧទ្ទិសឱ្យ ព្រហ្មញ្ញសាសនា នៃលទ្ធិជំនឿលើ ព្រះវិស្ណុ ដូចនេះហើយ ប្រាសាទអង្គរវត្តត្រូវបានគេសន្មតថា ជាប្រាសាទសាសនា ដែលធំបំផុតនៅលើពិភពលោក ដែលជាប់ក្នុងកំណត់ត្រាពិភពលោក “ហ្គីនណេស” (Guinness…

មនុស្សតិចណាស់ស្គាល់លោក ចាំងឈាន (Zhang Qian) ប៉ុន្តែចិនបានចាត់លោកជាវីរបុរសជាតិ ព្រោះលោកគឺជាអ្នកបើកផ្លូវអោយប្រទេសចិនមានទំនាក់ទំនងទៅទិសខាងលិច ពោលគឺលោកជាអ្នកបើក « វិថីសូត្រ » ដំបូងបង្អស់របស់ចិន ។ ដើម្បីតទល់នឹងការគំរាមកំហែងរបស់សាសន៍ Xiongnu ដែលជាកុលសម្ព័ន្ធដ៏ខ្លាំងក្លានៅទីវាលម៉ុងហ្គោលីសម័យនោះ ព្រះអធិរាជចិនបានចាត់អោយលោក ចាំងឈាន ទៅទិសខាងលិចដើម្បីទាក់ទងជាមួយកុលសម្ព័ន្ធ Yuezhi ដែលត្រូវពួក Xiongnu សំលាប់ស្តេច (ពួក Xiongnu បានយកលលាដ៍ព្រះកេសស្តេចនេះ ធ្វើជាក្លាំផឹកស្រា) ហើយបំបែកខ្ចាត់ខ្ចាយរត់ទៅរស់នៅក្នុងតំបន់ តាស៊ា (ចន្លោះប្រទេស Afghanistan, Tadjikistan និង…