ប្រវត្តិសាស្រ្ត

បុរាណវិទូអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបង្ហាញចម្លាក់គុនខ្មែរនៅតាមប្រាសាទក្នុងតំបន់អង្គរ

ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ · ១១:៣៤

លោក ភឹង តារា បុរាណវិទូអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានបង្ហាញនូវរូបចម្លាក់មួយចំនួនទាក់ទងនឹងក្បាច់វាយគ្នា ដូចជាគុនខ្មែរ ចំបាប់ ឬល្បុកតោ នៅតាមខឿននៃប្រាសាទមួយចំនួនក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ។ តាមអ្នកជំនាញ រូបចម្លាក់ទាំងនោះមាននៅប្រាសាទតាព្រហ្ម បាយ័ន អង្គរវត្ត បន្ទាយសំរែ ព្រះខ័ន និងប្រាសាទប្រីជាដើម។ លោក ភឹង តារា ពន្យល់ថា ភាគច្រើនចម្លាក់គុន ឬក្បាច់វាយគ្នាទាំងនោះ ច្រើនឆ្លាក់ជាចម្លាក់តូចៗ មានឆ្លាក់នៅខឿនខាងផ្នែកខាងក្រោមប្រាសាទ។ តួយ៉ាងនាខឿនខាងត្បូងសាលរបាំ នៃប្រាសាទតាព្រហ្ម ចម្លាក់ប្រមាណ៨រូប បានឆ្លាក់តម្រៀបគ្នាជាជួរ ដោយមានជាក្បាច់ឱបក ឡើងជង្គង់ កម្ដៅសាច់ដុំ ការឱ្យទឹក។ល។…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

លទ្ធផលនៃការតភ្ជាប់បង្ហាញច្បាស់ថាព្រះហស្តទាំងពីរនេះជារបស់ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧

ថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ · ១២:៤៧

បំណែករូបព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧ រកឃើញដោយលោក Henri Marchal នាឆ្នាំ១៩២៤ ហើយបានយកមករក្សាទុកនៅអភិរក្សដ្ឋានអង្គរនៅឆ្នាំ១៩៣១។ ក្រោយមកលោក Georges Groslier បានដឹកយកមករក្សាទុកនៅសារមន្ទីរជាតិ និងផ្គុំឡើងវិញនៅចុងឆ្នាំ១៩៣៤។ លុះដល់ឆ្នាំ១៩៩៨ ក្រុមការងារអភិរក្ស និងជួសជុលនៃសារមន្ទីរជាតិសង្កេតឃើញថា ការផ្គុំភ្ជាប់ឡើងវិញនោះមិនត្រឹមត្រូវទេ ទើបសម្រេចរុះរើ និងអភិរក្សជួសជុលឡើងវិញតាមបទដ្ឋានបច្ចេកទេស រហូតបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩។ កំណត់សម្គាល់៖ បំណែកព្រះហស្តស្ថាំនៃរូបព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧រកឃើញនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ ដោយឡែកបំណែកកំណាត់ដើមដៃឆ្វេងរកឃើញក្នុងឆ្នាំ១៩២៤ ប៉ុន្តែបំណែកទាំងពីរនេះ អ្នកស្រាវជ្រាវខ្មែរលោកបណ្ឌិតមីសែល ត្រាណេ បានផ្តល់សម្មតិកម្មដំបូងថាបំណែកទាំងពីរនេះជាបំណែកព្រះហស្ដរបស់ ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី៧ ប៉ុន្តែលោកគ្មានឱកាសក្នុងការយកមកសាកល្បងតភ្ជាប់ជាមួយរូបព្រះអង្គនៅសារមន្ទីរជាតិឡើយ។ សម្មតិកម្មនេះ បានបញ្ជាក់ច្បាស់នាឆ្នាំ២០១៩ ពីក្រុមស្រាវជ្រាវបារាំងបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា 3D ស្កេនសាកល្បងតភ្ជាប់។…

បច្ចេកវិទ្យា

យន្តហោះពិសេសបំផុតតែមួយគត់របស់ពិភពលោកធំជាង Boeing 747 ត្រូវបានគេបោះបង់ចោលនៅលើឆ្នេរសមុទ្រ

ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២ · ១៥:៥៥

យន្តហោះចម្លែកបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ដែលមានរហស្សនាមថា “សត្វចម្លែកសមុទ្រកាសព្យែន” ត្រូវបានគេបោះបង់ចោលនៅលើឆ្នេរមួយ ចំពេលមានគម្រោងធ្វើឱ្យវាក្លាយជាកន្លែងទេសចរណ៍។ វាមានឈ្មោះថា Star Wars-esque Russian MD-160 ត្រូវបានរចនាឡើងក្នុងឆ្នាំ 1975 និងត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយកងទ័ពជើងទឹកសូវៀត និងរុស្ស៊ីចាប់ពីឆ្នាំ 1987 ក្នុងអំឡុងដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃសង្រ្គាមត្រជាក់ ដែលជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធី WIG (wing-in-ground-effect) ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បន្ទាប់ពីការដាក់ឱ្យចូលនិវត្តន៍របស់ខ្លួននៅចុងទសវត្សរ៍ទី 90 យន្តហោះដែលបំពាក់ប្រព័ន្ធអាវុធធន់ធ្ងន់ ដែលមានទំហំធំជាងយន្តហោះ jumbo ត្រូវបានទុកចោលនៅឯមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹក Kaspiysk ដែលគេទុកចោលមិនដែលប្រើប្រាស់តទៅទៀត។ រហូតដល់ឆ្នាំ 2020 វាត្រូវបានសណ្តោងឆ្លងកាត់សមុទ្រ…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

មិននឹកស្មានសោះថា ជីវិតប្រធានាធិបតីអាមេរិចទី ១៦ Abraham Lincoln ហែលឆ្លងទុក្ខវេទនាដល់ថ្នាក់នេះ

ថ្ងៃអង្គារ ទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ · ១៥:២០

បរទេស ៖ មិនថាអ្នកក្រឬអ្នកមានទេ គឺជោគជ័យឡើងដោយការខំប្រឹងតស៊ូដូចតែគ្នាទាំងអស់ គ្មានឱកាសឬសំណាងណាមួយរត់មករកយើងដោយឯកឯងនិងមិនធ្វើអ្វីមួយសោះនោះទេ គឺយើងរត់ទៅចាប់យកឱកាសឬសំណាងនោះដោយខ្លួនរបស់យើងផ្ទាល់ ។ ជាពិសេស តើអ្នកដឹងទេ?បុគ្គលជោគជ័យដូចជានាយករដ្ឋមន្រ្តី ,មហាសេដ្ឋី និងអ្នកជំនួញល្បីៗជុំវិញពិភពលោកសុទ្ធតែឆ្លងកាត់រឿងរ៉ាវដ៏ជូរចត់គ្រប់ៗគ្នាទម្រាំសម្រេចដល់គោលដៅដែលខ្លួនចង់បាន។ ទៀតសោត បើយើងក្រឡេកមកមើល ប្រធានាធិបតីអាមេរិកមួយរូបលោក ABRAHAM LINCOLN ទម្រាំគាត់ក្លាយខ្លួនជាប្រធានាធិបតីកាន់កាប់អំណាចទាំងមូលតើគាត់ឆ្លងកាត់រឿងរ៉ាវលំបាកលំបិនយ៉ាងខ្លះ ? តោះមកអានទាំងអស់គ្នា ៖ 1816 – គ្រួសារត្រូវគេបណ្តេញចេញពីផ្ទះជួល 1818 – ម្តាយត្រូវទទួលមរណភាព 1831 – ចាប់ផ្តើមរកស៊ី តែឡុងចុងខាតចុងខាតដើម 1832 –…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

សិង្ហបុរីៈ ពីកោះក្រីក្រតូចមួយ ក្លាយជានាគនៅអាស៊ី!

ថ្ងៃអង្គារ ទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ · ១៥:១៩

យោងទៅតាមភូមិសាស្ត្រយើងក៏អាចសន្និដ្ឋានបានផងដែលថា កោះសឹង្ហបុរីជាតំបន់មួយដែលស្ថិតចំណុចកណ្ដាលនៃចន្លោះកោះតូចៗជុំវិញ និងជាពិសេសនោះកោះដីគោកធំៗចំនួន៣ ដែលមានដូចជា ដែនដីប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ទាំងខាងជើង និងខាងកើត ព្រមទាំងដែនដីកោះឥណ្ឌូនេស៊ីគៀបពីខាងត្បូង និងខាងលិច។ ហេតុដូច្នេះហើយ នៅសតវត្សទី១៣ ដដែលនោះ កោះសឹង្ហបុរីបានក្លាយទៅជាកំពង់ផែ ឬជាតំបន់ជំនួញមួយដ៏មមាញឹក ជាហេតុនាំអោយឥទ្ធិពលរបស់ព្រះរាជា Sang Nila Utama កាន់តែថយចុះ ជាពិសេសនៅចុងសតវត្សទី១៤។ នៅក្នុងសតវត្សទី១៧ ដែនកោះមួយនេះចាប់ផ្តើមមានការរុករាញពីពួកជនជាតិមកពីតំបន់អឺរ៉ុប ជាក់ស្តែងក្នុងគ.ស. ១៥១១ ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ បានបង្ហាញវត្តមានជាដំបូងនៅលើកោះមួយនេះ។ បន្ទាប់ពីព័រទូយហ្គាល់ ជនជាតិហូឡុង ក៏បានបានបង្ហាញវត្តមានបន្ថែមទៀតនៅលើកោះមួយនេះ ព្រមទាំងមានចម្បាំងជាមួយម្ចាស់ស្រុកទៀតផង។ នៅថ្ងៃទី ២៨…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ចាំងឈាន វីរបុរសជាតិរបស់ចិន «វិថីសូត្រ» ដែលបានបើកផ្លូវឱ្យប្រទេសចិនមានទំនាក់ទំនងទៅទិសខាងលិច

ថ្ងៃអាទិត្យ ទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២ · ១៦:០៨

មនុស្សតិចណាស់ស្គាល់លោក ចាំងឈាន (Zhang Qian) ប៉ុន្តែចិនបានចាត់លោកជាវីរបុរសជាតិ ព្រោះលោកគឺជាអ្នកបើកផ្លូវអោយប្រទេសចិនមានទំនាក់ទំនងទៅទិសខាងលិច ពោលគឺលោកជាអ្នកបើក « វិថីសូត្រ » ដំបូងបង្អស់របស់ចិន ។ ដើម្បីតទល់នឹងការគំរាមកំហែងរបស់សាសន៍ Xiongnu ដែលជាកុលសម្ព័ន្ធដ៏ខ្លាំងក្លានៅទីវាលម៉ុងហ្គោលីសម័យនោះ ព្រះអធិរាជចិនបានចាត់អោយលោក ចាំងឈាន ទៅទិសខាងលិចដើម្បីទាក់ទងជាមួយកុលសម្ព័ន្ធ Yuezhi ដែលត្រូវពួក Xiongnu សំលាប់ស្តេច (ពួក Xiongnu បានយកលលាដ៍ព្រះកេសស្តេចនេះ ធ្វើជាក្លាំផឹកស្រា) ហើយបំបែកខ្ចាត់ខ្ចាយរត់ទៅរស់នៅក្នុងតំបន់ តាស៊ា (ចន្លោះប្រទេស Afghanistan, Tadjikistan និង…

បច្ចេកវិទ្យា

Sturmgewehr 44 កាំភ្លើងរបស់អាល្លឺម៉ង់ផលិតចុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ មានប្រវត្តិយ៉ាងណា?

ថ្ងៃអាទិត្យ ទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២ · ១៤:៤២

បច្ចុប្បន្នមានកាំភ្លើងវែងជាច្រើនប្រភេទកំពុងប្រើប្រាស់ដោយអង្គភាពទាហានថ្មើជើងនៃកងទ័ពក្នុងប្រទេសនានាលើសាកលលោក តែបើក្រឡេកទៅក្រោយពោលគឺមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២ កាំភ្លើងម៉ាក Sturmgewehr 44 គ្មាននរណាបានស្គាល់នោះទេ។ ចុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២អាល្លឺម៉ង់បានណែនាំនិងផិតកាំភ្លើងនេះជាទ្រង់ទ្រាយធំតែម្ដងហើយវាបានបន្សល់ទុកនូវឥទ្ធិពលមួយមកដល់សម័យក្រោយៗទៀតលើកផ្នែកខាងរចនានិងបង្កើតថ្មីហើយវាអាចជគំរូដែលយកមកផលិត AK-47 ដ៏ល្បីល្បាញរបស់រុស្សីក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២បន្តមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ដែលជាសង្គ្រាមបែបសម័យទំនើបកើតមុនគេបានលេចចេញនូវរឿងភ្ញាក់ផ្អើលមួយគឺការប្រើប្រាស់អាវុធជាកាំភ្លើងដ៏លើសលប់ប៉ុន្តែកាំភ្លើងទាំងនោះមិនមែនជាមធ្យោបាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ អាចឲ្យសត្រូវស្លាប់និងរបួសច្រើននោះទេ។ គោលគំនិតនិងដំណាក់កាលនៃការបង្កើតក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ កាំភ្លើងជាច្រើនត្រូវបានប្រើក្នុងសង្គ្រាមលើកទី១សុទ្ធតែចាត់ទុកជាកាំភ្លើងទំនើបសម័យនោះ ឧទាហរណ៍កាំភ្លើងវែងប្រើប្រាស់ស្នូលដែករុញគ្រាប់ SMLE (កាំភ្លើងម៉ាក Lee-Enfield របស់អង់គ្លេសប្រើប្រាស់បង់ដាក់គ្រាប់តិច)ដែលអាចដាក់បាន១០គ្រាប់ ហើយអ្នកជំនាញដែលបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលខ្ពស់ពីកម្លាំងបេសកកម្មអង់គ្លេសអាចបាញ់បានគោលដៅចំនួន ១៥គ្រប់ក្នុងមួយនាទីក្នុងក្នុងឆាកប្រយុទ្ធក្នុងសមរភូមិដំបូងៗ។ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្ដី! កាំភ្លើងនាសម័យនោះមានបញ្ហាច្រើនណាស់ គឺក្នុងចំណោមគ្រាប់ជាច្រើនដែលបាញ់ចេញត្រូវចំគោលដៅតែ២ឬ៣គ្រាប់ប៉ុណ្ណោះ។ សម័យនោះកាំភ្លើងធំបាញ់ចេញពីបន្ទាយ(Artillery )ឯណោះវិញតែដែលជាអ្នកសម្លាប់មនុស្សច្រើនជាងគេក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ខណៈទាហានអង់គ្លេសនិងបារាំង៧០ភាគរយស្លាប់និងរបួសដោយសារកាំភ្លើងធំក្នុងសមរភូមិខាងលិចហើយប្រហាក់ប្រហែល៦០នៃទាហានអាល្លឺម៉ង់ក៏ស្លាប់ដោយសារកាំភ្ល់ើងធំនេះ។ កាំភ្លើងដែលសម្លាប់មនុស្សច្រើជាងគេទី២គឺកាំភ្លើងយន្ត។ យើងមិនអាចបែងចែករវាងអ្នករបួសក្នុងការប្រយុទ្ធដែលបណ្តាលមកពីកាំភ្លើងយន្តនិងកាំភ្លើងវែងនោះទេ ព្រោះកាំភ្លើងយន្តធុនធ្ងន់ភាគច្រើនប្រើដោយភាគីទាំងអស់ដូចកាំភ្លើងវែងសម្រាប់ទាហានថ្មើរជើងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ! ការសង្កេតលើសមរភូមិបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាកាំភ្លើងយន្តជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះការស្លាបនិងរបួសច្រើនជាងកាំភ្លើងវែង។ បញ្ហានេះមិនមែនជាកំហុសរបស់កាំភ្លើងតែម្យ៉ាងនោះទេ ហើយជាមធ្យមដែលកាំភ្លើងត្រូវបានប្រើក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ១…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

តើស្មាដៃរបស់នាគដេក ជូគឺលៀនឹងទៅជាយ៉ាងណាក្រោយពេលស្លាប់?

ថ្ងៃពុធ ទី២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ · ១០:១៣

សមិទ្ធផលផ្សេងទៀត គិតដល់ត្រឹមពេលដែល ខុងមីងស្លាប់ ស្នាដៃថ្វីអំពី យុទ្ធសាស្រ្តទ័ព រចនាសម្ព័ន្ធទ័ព របស់គាត់ជាច្រើនត្រូវបានកំទេចចោល រឺបាត់បង់អស់។ មាគ៊ានៃមេទ័ព(the way of the general) គឺជាស្នាដៃមួយក្នុងចំណោមស្នាដៃជាច្រើន ដែលរស់រានមានជីវិត រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ មានពាក្យចចាមអារ៉ាមថា ខុងមីង ជាអ្នកបង្កើត កលយុទ្ធសាស្រ្តទាំង ៨ (Ba Xing) ដែលជាកលយុទ្ធ ធ្វើសង្រ្គាម ជាយុទ្ធសាស្រ្តទ័ព និង កលយុទ្ធរៀបទ័ព។ មានរឿងផ្សេងៗទៀតដំណាលថា ខុងមីង គឺជាអ្នកមានទេព្យកោសល្យផ្នែកគ្រឿងយន្ត និង…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ជាប់គុក២៧ឆ្នាំដោយសារប្រឆាំងរបបប្រកាន់ពូជសាសន៍ស្បែកខ្មៅ ណែលសុន ម៉ង់ដេឡា (Nelson Mandela) ជានរណា?

ថ្ងៃសុក្រ ទី៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ · ១៥:៣០

ណែលសុន ម៉ង់ដេឡា ចាប់កំណើតក្នុងសហគមន៍ជនជាតិស្បែកខ្មៅត្រង់ស្តេ នៅថ្ងៃ ទី ១៨ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ១៩១៨ នៅក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។ គាត់គឺជាអតីតប្រធានាធិបតីអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ពី ឆ្នាំ១៩៩៤ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៩។ ក្នុងជីវិតកុមារភាព ណែលសុន គ្រាន់តែជាក្មេងសាមញ្ញ ឃ្វាលគោ ធ្វើស្រែ ចម្ការផ្សេងៗ ប៉ុណ្ណោះ។ រហូតដល់ឪពុករបស់គាត់ស្លាប់ ដែលបានជំរុញអោយគាត់ធ្លាក់មកស្ថិតនៅ ក្រោមការឃុំគ្រងរបស់សាច់ញាតិដ៏មានឥទ្ធិពលម្នាក់នាសម័យកាលនោះ ពោលគឺប្រឹក្សាភិបាលស្តីទីនៃ ប្រជាជន ថេមប៊ូ ។ នៅពេលនោះគ្រួសាររបស់គាត់ទាំងអស់បានផ្លាស់ទៅទៅស្នាក់នៅភូមិ គូនូ ដែល រូមមានម្តាយ…

គ្រួសារ

ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ជាក្សត្រខ្មែរដែលបានកសាងអង្គរឡើងមុនគេបង្អស់ និងបង្រួបបង្រួមជាតិខ្មែរឱ្យរួមតែមួយ

ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ · ១០:៤៤

នៅក្នុងអតីតកាល ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរគឺជាមហាណាចក្រដ៏ធំធេង និងជាអាណាព្យាបាលរបស់ប្រទេសជាច្រើនផង។ នៅក្នុងនោះរួមមាន ដូចជា ប្រទេសចំប៉ា សៀម ភូមា ។ល។ រហូតមកដល់សព្វកាលបច្ចុប្បន្នេះ កិត្តិនាមរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរនីមួយនៅតែល្បីល្បាញជាប់តរហូតមក។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាជីវប្រវត្តិព្រះមហាក្សត្រខ្មែរដ៏ខ្លាំងពូកែខាងសឹកសង្គ្រាម និងជាក្សត្រដែលកសាងសមទ្ធិផលយ៉ាងច្រើនដល់កម្ពុជាយើង រួមមាន ប្រាសាទព្រះវិហារ អង្គរវត្ត ។ល។ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរមួយអង្គ ដែលជាអ្នកផ្ដួចផ្ដើមសំណង់ស្ថាបត្យកម្មដ៏ល្បីល្បាញ និងជានិមិត្តរូបនៃប្រទេសកម្ពុជា គឺ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២។ ព្រះអង្គឡើងគ្រងរាជ្យនៅដើមសតវត្សទី១២ បន្ទាប់ពីបានធ្វើគត់ព្រះរាជាពីរអង្គ ដែលសោយរាជ្យមុនព្រះអង្គឡើងគ្រងរាជ្យ។ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ (ឆ្នាំ១១១៣-ឆ្នាំ១១៥០) ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ គឺជាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរសម័យអង្គរដ៏ល្បីល្បាញមួយព្រះអង្គ។ ស្នាព្រះហស្ដដ៏សំខាន់ជាងគេក្នុងរាជ្យរបស់ព្រះអង្គ គឺការដឹកនាំស្ថាបនាប្រាសាទអង្គរវត្តដ៏ល្អគ្មានពីរនៅលើពិភពលោកយើងនេះ។…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ហេតុអ្វីកូនក្រមុំ ត្រូវពាក់ស្បៃនៅលើក្បាល នៅថ្ងៃរៀបការ?

ថ្ងៃចន្ទ ទី១៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ · ១៧:៤៧

ការស្លៀកសំលៀកបំពាក់នៅក្នុងថ្ងៃមង្គលការ គឺតែងតែមានភាពខុសគ្នាទៅតាមប្រពៃណី ប្រទេស សាសនា ឬ តំបន់នីមួយៗនៅជុំវិញពិភពលោក។ ចំណែកឯនៅប្រទេសលោកខាងលិច ឬប្រទេសដែលមានការរៀបចំរបៀបបរទេសឯណោះវិញ យើងឃើញថាកូនក្រមុំគឺតែងតែពាក់ស្បៃនៅលើក្បាលក្នុងថ្ងៃរៀបមង្គលការរបស់ពួកគេ ដែលជាហេតុធ្វើអោយមនុស្សមួយចំនួនមានចម្ងល់ជាខ្លាំងថាមកពីមូលហេតុអ្វី? តាមពិតទៅ ស្បៃដែលកូនក្រមុំពាក់នៅលើក្បាលនោះគឺជានិមិត្តរូបនៃភាពថ្លៃថ្នូរ និងជាការគោរពប្រតិបត្តិ ដែលត្រូវបានសាសនាជាច្រើនបានចាត់ទុកថា វាជានិមិត្តរូបនៃការគោរពចំពោះស្ត្រី។ ហើយចំពោះរ៉ូបពណ៌សវិញ គឺតំណាងអោយភាពបរិសុទ្ធនៃព្រហ្មចារីយ៍របស់ស្រ្តីដេលរៀបការនោះ។ គួរអោយដឹងដែរថា ស្បៃដែលកូនក្រមុំពាក់នៅលើក្បាលក្នុងថ្ងៃរៀបការនោះគឺមានប្រវត្តិមកពីទីក្រុងរ៉ូម ប្រទេសអ៉ីតាលី ដែលកាលពីសម័យបុរាណគេជឿជាក់ថា ស្បៃនេះគឺអាចការពារស្រ្តីពីវិញ្ញាណអាក្រក់ ហើយវាក៏ជាការគោរពចំពោះស្រ្តីផងដែរ។ លើសពីនេះទៅទៀតស្ត្រីខ្លះបានចាត់ទុកស្បៃនេះគឺជាគ្រឿងលម្អដ៏ស្រស់ស្អាតជាងគេបំផុតនៅក្នុងថ្ងៃរៀបការដោយមិនអាចខ្វះបានឡើយ ព្រោះថាវាជារបស់ដែលពោរពេញទៅដោយអត្ថន័យយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ ដូច្នេះហើយទើបស្បៃនេះត្រូវបានគេយកទៅច្នៃប្រឌិតជាម៉ូតផ្សេងៗគ្នាជាមួយនឹងក្រណាត់ដ៏មានតម្លៃ និង មានភាពស្រស់ស្អាតបំផុតសម្រាប់ស្ត្រីជាកូនក្រមុំ ដើម្បីធ្វើទៅតាមប្រពៃណីរបស់ប្រជាជនលោកខាងលិច និង ជាការលម្អខ្លួនអោយមានភាពស្រស់ស្អាត។ យ៉ាងណាមិញ…

ទេសចរណ៍

មិននឹកស្មានសោះថាកាលពីមុន អ្នកតាព្រះចៅដែលបងប្អូននិយមទៅកាត់ឆុង គឺជាព្រះអទិទេពខ្មែរ

ថ្ងៃចន្ទ ទី១៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ · ១៤:៤៦

ទីសក្ការៈអ្នកតាព្រះចៅ ដែលមានទីតាំងនៅលើវត្តភ្នំ ដែលជាបូជីយដ្ឋានរបស់ប្រទេសកម្ពុជា និងមានប្រវត្តិដ៏យូរលង់នៃការសាងសង់ទីក្រុងភ្នំពេញនោះ ត្រូវបានប្រជាជនខ្មែរគោរពបូជាមិនដែលអាក់ខានរាល់ពេលទៅទស្សនាវត្តភ្នំ ជាពិសេសគឺជាកន្លែងដ៏ល្បីសម្រាប់កាត់ឆុងសម្រាប់អ្នកមានស្រឡាយ ឬជំនឿបែបចិនផងដែរ ដែលធ្វើឱ្យគ្រប់គ្នាយល់ថា អ្នកតាព្រះចៅ គឺជាអ្នកតាបែបចិន។ តែបើយោងតាមរូបថតកាលពីកំឡុងចុងសតវត្សទី១៩ បានបង្ហាញថា សំណង់ទីសក្ការៈអ្នកតាព្រះចៅ កាលពីមុនស្ថិតនៅក្នុងភាពស្រឡះ និងមានលក្ខណៈជាខ្មែរនៅឡើយ។ តាមរយៈរូបភាពយើងកត់សម្គាល់ឃើញថានៅផ្នែកខាងក្នុងមានតម្កល់នូវទេវរូប ដែលតាមរឿងព្រេងនិទាន គឺជាទេវរូប ដែលសាងពីថ្ម ព្រះហស្ថមានកាន់ ដំបង និងស័ង្ខ ដែលអាចអោយយើងសន្និដ្ឋានបានថា ទេវរូបនេះគឺជាទេវរូប ព្រះវិស្ណុ ដែលជាទេពរក្សាលោក ។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នយើងពុំបានដឹងទេថា ទេវរូបដើម នៃអ្នកតាព្រះចៅនេះស្ថិតនៅទីណានោះទេ ឬក៏ទេវរូបនេះត្រូវបានបាត់បង់នៅពេលវេលាណាទេ។ ដោយបច្ចុប្បន្នយើងនៅឃើញមានតែ…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ចាំងឈាន វីរបុរសជាតិរបស់ចិន «វិថីសូត្រ» ដែលបានបើកផ្លូវឱ្យប្រទេសចិនមានទំនាក់ទំនងទៅទិសខាងលិច

ថ្ងៃអាទិត្យ ទី១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ · ១២:៤០

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

យូរី ហ្គាហ្គារីនៈ មនុស្សដំបូងគេ បានមើលឃើញផែនដីទាំងមូលពីលើអាកាស

ថ្ងៃចន្ទ ទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១ · ០១:០៣

ពីបុរាណកាលមក អ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនរូបដែលលើកអំណះអំណាងទៅតាមហេតុផល វិទ្យាសាស្ត្រកី្ត ហេតុផលសាសនាក្តី ហេតុផលជំនឿរៀងៗខ្លួន ពាក់ព័ន្ធនឹងរាងរបស់ភពផែនដី ដោយមួយចំនួនថារាងមូល មួយចំនួនថារាងស្វែល…ជាដើម។ តែហេតុផលទាំងនោះត្រូវបានបញ្ចប់តាមរយៈការផ្ទិតយក និងមើលឃើញជាក់ស្តែងដោយផ្ទាល់ភ្នែកមនុស្សម្នាក់ ដែលត្រូវគេចាត់ទុកជាវីរៈបុរសក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ដែលបានហោះមើលជុំវិញពីលើអាកាស ផ្ទិតយករូបភាពផែនដីទាំងមូលមុនគេបង្អស់ពោលគឺលោក យូរី ហ្គាហ្គារីន (Yuri Gagarin) ។ តើ យូរី ហ្គាហ្គារីន ជានរណា? យូរី ហ្គាហ្គារីន គឺជាជនជាតិរុស្សី ដែលបានកើតនៅថ្ងៃទី០៩ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៣៤ ស្ថិតនៅតំបន់មួយភាគខាងលិចទីក្រុងម៉ូស្គូ។ ដ្បិតកើតក្នុងវណ្ណៈកម្មករក្តី តែក្នុងវ័យកុមារភាព ហ្គាហ្គារីន…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

អាមេរិកចំណាយរាប់ពាន់លានដុល្លារបង្កើតកងទ័ពនិងហ្វឹកហាត់កងទ័ពអាហ្វហ្គានីស្ថាននៅទីបំផុតផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់តាលីបង់ទាំងស្រុង

ថ្ងៃអង្គារ ទី១៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ · ១៣:១៤

កងកម្លាំងសន្តិសុខជាតិអាហ្វហ្គានីស្ថានបានសាងសង់ និងបណ្តុះបណ្តាលដោយចំណាយពេលអស់ ២ ទស្សវត្សរ៍ គិតជាទឹកប្រាក់ចំនួន ៨៣ ពាន់លានដុល្លារ តែកងកម្លាំងអាហ្វហ្កានីស្ថានបានដួលរលំយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងទាំងស្រុង ខណៈដែលក្នុងករណីខ្លះចុះចាញ់ដោយគ្មានការបាញ់កាំភ្លើងសូម្បីតែមួយគ្រាប់ ដែលជាអ្នកទទួល ផលចុងក្រោយនៃការវិនិយោគរបស់អាមេរិកគឺតាលីបង់។ ពួកគេមិនត្រឹមតែដណ្តើមយកអំណាចនយោបាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានកម្លាំងសព្វាវុធដែលបន្សល់ទុកដោយអាមេរិកផងដែរដូចជាកាំភ្លើង គ្រាប់រំសេវ ឧទ្ធម្ភាគចក្រនិងអ្វីៗជាច្រើនទៀត។ ក្រុមតាលីបង់បានរឹបអូសឧបករណ៍យោធាទំនើប ៗ ជាច្រើននៅពេលដែលពួកគេបានវាយលុកលើកងកម្លាំងអាហ្វហ្គានីស្ថាន ដែលបរាជ័យក្នុងការការពារមជ្ឈមណ្ឌលក្នុងស្រុក ទីក្រុងតូចៗ។ ការចំណេញដ៏ធំបានកើតឡើងរួមទាំងយន្តហោះប្រយុទ្ធនានា នៅពេលដែលពួកតាលីបង់វាយសម្រុកនិងបានរំកិលទីក្រុង និងមូលដ្ឋានយោធារបស់ខ្លយន ដោយល្បឿនគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល ហើយចុងក្រោយទទួលបានពានរង្វាន់ធំបំផុតគឺទីក្រុងកាប៊ុលកាលពីចុងសប្តាហ៍។ មន្រ្តីការពារជាតិអាមេរិកម្នាក់បានបញ្ជាក់ថាណតាលីបង់បានប្រមូលគ្រឿងសព្វាវុធ និងឧបករណ៍របស់ទាហានអាហ្វហ្កានីស្ថានដែលផ្គត់ផ្គង់ដោយអាមេរិកគឺធំសម្បើមណាស់។ មន្ត្រីរូបនេះមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យពិភាក្សាអំពីបញ្ហានេះជាសាធារណៈទេ ហើយដូច្នេះបាននិយាយក្នុងលក្ខខណ្ឌអនាមិក។ កន្លែងខ្លះទាហានអាហ្វហ្គានីស្ថានមិនបានប្រយុទ្ធតទល់ជាមួយតាលីបង់ទេ ហើយពួកគេសុខចិត្តប្រគល់អ្វីៗដូចជារថយន្ត…

កីទ្បា

តើបាល់ទាត់មានតាំងពីសម័យកាលណា? មានប្រភពមកពីណា? ហើយមានដំណើរវិវត្តន៍យ៉ាងណាខ្លះ?

ថ្ងៃអង្គារ ទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១ · ១៣:០១

តាមការស្រាវជ្រាវ និងឯកសារពីសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ពិភពលោក បានអោយដឹង ថា កីឡាប្រភេទនេះត្រូវបានមនុស្សជាតិបង្កើតឡើងជាយូរលង់ណាស់មកហើយ។ កីឡាបាល់ទាត់បានចាប់កំណើតលើភពផែនដីយើងនេះ ដែលមានអាយុប្រមាណ ៣០០០ឆ្នាំហើយ។ កីឡាបាល់ទាត់មានប្រភពកំណើតដំបូងនាតំបន់អាស៊ីរបស់យើង ពោលគឺនៅទឹកដីនៃប្រទេសចិនបុរាណ។ នាសម័យបុរាណកាល គេឃើញកីឡាប្រភេទនេះគ្មានបែបបទត្រឹមត្រូវ និងលក្ខណៈច្បាស់លាស់នោះឡើយ ពោលគឺនាសម័យបុរាណនៃប្រទេស ចិន ប្រជាជនចិនបានសំលៀងថ្មអោយមានរាងមូល និងធ្វើការគប់ ទាត់ បោះអោយគ្នាលេងតែប៉ុណ្ណោះ មានន័យថាគឺអាចប្រើប្រាស់វិធីគ្រប់បែបយ៉ាងដោយសេរី។ ក្នុងការបញ្ជាក់ កីឡាប្រភេទនេះនាសម័យកាលនោះមិនត្រូវបានគេហៅថាកីឡាបាល់ទាត់ពេញលេញនោះទេ ប៉ុន្តែគេអាចហៅថាកីឡាបាល់។ រហូតមកចន្លោះ ២០០ មុន គ.ស ក្នុងរជ្ជកាលហាន នៃប្រទេសចិនបច្ចុប្បន្ន មានមនុស្សចាប់ផ្តើមទាមទារអោយមានការលេងជាលក្ខណៈប្រើប្រាស់ជើង (ទាត់) ជាផ្លូវការទើបគេអាចនិយាយបានថា…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

មិនមែនទើបតែមានទេ! ការពត់ធ្មេញ មានតាំងពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមុនមកម្ល៉េះ

ថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១ · ១៦:២៦

ការពត់ធ្មេញបានក្លាយជារឿងធម្មតាទៅហើយនៅក្នុងសម័យនេះ ព្រោះបច្ចេកវិទ្យាកាន់តែទំនើបប៉ុន្តែមានភ័ស្តុតាងដែលបង្ហាញថាការពត់ធ្មេញមានតាំងពីសម័យបុរាណមកម្ល៉េះ។ វាស្តាប់ទៅគួរអោយចម្លែកចម្លែកណាស់ដែលគំនិតនៃការពត់ធ្មេញនេះត្រូវបានគេរកឃើញតាំងពីសតវត្សរ៍មុនៗ ព្រោះមនុស្សសម័យនោះក៏ចង់បានធ្មេញត្រង់និងស្នាមញញឹមល្អឥតខ្ចោះដែរ ប៉ុន្តែពួកគេបានធ្វើវាដោយឧបករណ៍ចម្លែកៗ។ យោងតាមការរកឃើញខាងបុរាណវិទ្យា គ្រោងឆ្អឹងម៉ាំមីមួយចំនួនត្រូវបានគេរកឃើញមានបំណែកដែកជាប់នឹងធ្មេញរបស់ពួកគេ។ អ្នកស្រាវជ្រាវបាននិយាយថាខ្សែដែលធ្វើពីស្បែកសត្វដែលត្រូវបានគេហៅថា “ ពោះវៀនឆ្មា” ត្រូវបានគេយកភ្ជាប់ទៅនឹងធ្មេញ ហើយគួរបញ្ជាក់ផងដែរថាមានផ្នូរមួយនៅប្រទេសអេហ្ស៊ីប ដែលត្រូវបានគេរកឃើញថាសាកសពនោះយកលួសមាស ចងធ្មេញដើម្បីអោយត្រង់។ នៅសម័យនោះមិនមានការជឿនលឿនណាមួយក្នុងវិធីតំរឹមធ្មេញនោះទេ រហូតដល់សតវត្សរ៍ទី ១៨។ នៅឆ្នាំ ១៧២៨ លោក Pierre Fauchard បានសរសេរសៀវភៅមួយដែលមានចំណងជើងថា “ ពេទ្យធ្មេញ” ហើយនិយាយអំពីឧបករណ៍មួយដែលមើលទៅដូចជាសម្រាប់ការពារធ្មេញនិងជួយអោយធ្មេញស្ថិតក្នុងទីតាំងត្រឹមត្រូវ។ក្រោយមកនៅឆ្នាំ ១៧៥៧ លោកបានកែលម្អឧបករណ៍នោះអោយប្រសើរជាងមុន ហើយថែមទាំងស្រាវជ្រាវឃើញថាធ្មេញដុះទាល់គួរតែត្រូវយកចេញដើម្បីចៀសវាងការកើនឡើងនៃធ្មេញ។ នៅដើមទសវត្ស ១៩០០ ការពត់ធ្មេញបានក្លាយជាមួយរឿងដែលពេញនិយម…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ម៉ូតសក់ដ៏ប្លែកៗ របស់អប្សរានៅប្រាសាទអង្គរវត្តកម្ពុជា

ថ្ងៃសៅរ៍ ទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១ · ០១:៤៩

រូបអប្សរា គឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងចំលាក់នានាលើប្រាសាទបុរាណខ្មែរ។ ចំលាក់នៅលើប្រាសាទខ្មែរមានរូបស្ត្រីសួគ៌ពីរប្រភេទ៖ រូបមួយបង្ហាញ ពីលក្ខណៈកំពុងតែរាំ ឬរៀបចំនឹងរាំ មានឈ្មោះថាអប្សរា និងមួយទៀតមានរូបភាពឈរនៅនឹងថ្កល់ មុខមើលទៅមុខ មានលក្ខណៈជាអ្នកការពារប្រាសាទ មានឈ្មោះថាទេវតា។ រូបចំលាក់អប្សរាមានច្រើននៅលើប្រាសាទអង្គរវត្ត។ ហើយអ្នកប្រាជ្ញបានរាប់ឃើញថា មានរូបអប្សរាចំនួនច្រើនជាង ១ ៨៦០ នៅលើប្រសាទសវ.ទី១២នេះ ខ្លះឆ្លាក់លើសសរ ខ្លះលើជញ្ជាំង ខ្លះលើកំពូលប្រសាទ។ ការសិក្សាមួយ ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅឆ្នាំ១៩២៧ ដោយលោក Sappho Marchal បានរៀបរាប់អំពីម៉ូតសក់ ការតុបតែងលើក្បាល សំលៀកបំពាក់ ជំហរ គ្រឿងអល្លង្ការ និងផ្កាលំអ ដែលលោក…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ស្គាល់ទេ ស្គរមហោធឹកសំរិទ្ធិ នៅប្រទេសកម្ពុជា

ថ្ងៃចន្ទ ទី១០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១ · ១៦:០០

#ស្គរមហោធឹកសំរិទ្ធិនៅប្រទេសកម្ពុជា អស់លោកអ្នកអានពិតជាបានជ្រាបខ្លះមកហើយនូវវត្តមានស្គរមហោធឹកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតាមរយៈព័ត៌មានដែលសំបូរបែបសព្វថ្ងៃ។ក្នុងអត្ថបទដ៏ខ្លីនេះខ្ញុំនឹងបន្ថែមឬរលឹកនូវរឿងទាំងនេះវិញដោយយោងលើសំណេរដៃខ្លីៗរបស់លោកបណ្ឌិតមីសែលត្រាណេដែលសង្ឃឹមថាអ្នកអាននឹងមិនមានការធុញទ្រាន់នោះទេ ។ ១. វត្តមានរាយប៉ាយនៃស្គរមហោធឹក នៅប្រទេសកម្ពុជាគេបានរកឃើញស្គរមហោធឹកនេះនៅលើខេត្តមួយចំនួនមានជាអាទិ សៀមរាប បន្ទាយមានជ័យ បាត់ដំបង កំពត កំពង់ស្ពឺ ព្រៃវែង តាកែវ កំពង់ចាម….និង ស្ទឹងត្រែង ។ នៅខាងលើប្រទេសកម្ពុជាដែលធ្លាប់ជាអតីតដែនដីរបស់យើងដែរនោះ គេបានរកឃើញវត្តមានស្គរនេះនៅខេត្ត ណាន ឧដ្រាទិត ឈៀងរ៉ៃ សុខោទ័យ ….សំយុងចុះក្រោមរហូតដល់នគនស្រីធម្មរាជ….ហើយសសៀរជាប់ព្រំដែនយើងមានជាអាទិ ត្រាត អូប៊ុន មុខតាហាន…និង នគនបឋម ។ល។ រីនៅប្រទេសវៀតណាម កន្លែងដែលល្បីល្បាញជាងគេគឺនៅ ដុងសឺង នាភាគខាងជើង…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ប្រាសាទតុប ខាងលិច ៖ ជាប្រាសាទវិសេសដែលមានលក្ខណៈស្ថាបត្យកម្មជាសម័យកណ្ដាល!

ថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ · ២២:៥០

#ប្រាសាទតុប ខាងលិច ជាប្រាសាទវិសេសដែលមានលក្ខណៈស្ថាបត្យកម្មជាសម័យកណ្ដាល ដែលមានន័យជាប្រាង្គប្រាសាទសម្រាប់ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ឬ ជាព្រះប្រាង្គចេតិយដែលគេឧបកិច្ចតម្កល់ព្រះសិរីរិកធាតុ ក្នុងន័យគោរពចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលប្រាង្គកណ្ដាល ក្នុងចំណោមប្រាង្គទាំង៣ បានធ្វើស្រោបពីលើប្រាង្គឯកប្រាសាទចាស់សម័យអង្គរ នាអំឡុងស.វ.ទី៩~១០ ក្រោយពីប្រាសាទចាស់ បានដួលរលំទៅ ប្រហែលនា ស.វ.ទី ១៣ និងអំឡុង ឆ្នាំ ១៤៥៦? ( តារយៈការធ្វើតេស្តដោយ កាបូន វិទ្យុសកម្ម) ទើបមានការរៀបចំរៀបថ្មឡើងវិញ ជាប្រាង្គ លុះមួយសតវត្សក្រោយមក អំឡុង ស.វ.ទី ១៦~១៧ ទើបមានសាងប្រាង្គ២ អមបន្ថែមទៀត និង…

ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ព្រះសិរព្រះនារាយណ៍ធ្វើពីថ្មភក់មួយបំណែករកឃើញនៅប្រាសាទត្រពាំងផុង

ថ្ងៃចន្ទ ទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ · ១០:២៦

ព្រះសិរព្រះនារាយណ៍មួយបំណែកខាងស្តាំត្រូវបានក្រុមការងារជួសជុលប្រាសាទត្រពាំងផុងប្រទះឃើញនៅខាងក្នុងតួប៉មកណ្តាលនៃប្រាសាទនេះ។ បំណែកព្រះសិរធ្វើពីថ្មភក់ដែលមានកម្ពស់៣៨ស.ម ទទឹង២០ស.ម និងកម្រាស់១៨ស.មនេះ មានព្រះភក្ត្រមួយចំហៀងខាងស្តាំ ដែលនៅលើព្រះភក្ត្រនោះ មានសល់ទ្រនុងចិញ្ចើម ព្រះនេត្រ ចុងច្រមុះ បបូរមាត់បន្តិច និងស្លឹកត្រចៀកមួយចំហៀង។ រីឯនៅផ្នែកខាងលើ មានម្កុដរាងស៊ីឡាំងដែលគ្របត្រឹមថ្ងាសទៅតាមជើងសក់នៅជុំវិញពីផ្នែកខាងមុខដល់ខាងក្រោយ។ លោក ឈូក សុម៉ាឡា មន្ត្រីក្រុមចុះបញ្ជីវត្ថុសិល្បៈនៃនាយកដ្ឋានអភិរក្សប្រាសាទក្នុងឧទ្យានអង្គរ និងបុរាណវិទ្យាបង្ការនៃអជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានឱ្យដឹងថា បំណែកព្រះសិរនៃបដិមានេះនៅសល់ផ្នែកខ្លះដែលអាចឱ្យយើងធ្វើការកំណត់សម្គាល់បានថាជាព្រះសិររបស់បដិមាព្រះនារាយណ៍ ពោលគឺពុំមែនជាព្រះសិវៈ រឺព្រះហរិហរៈឡើយ។ លោកបានបន្ថែមទៀតថា បើតាមលោកយល់ បដិមានេះទំនងជាស្ថិតក្នុងរចនាបថគូលែន ដោយព្រះភក្ត្រនៃបដិមារាងធំខ្លី ចិញ្ចើមដាច់មិនជាប់គ្នាទេ រីឯលក្ខណៈសម្គាល់ពិសេសជាងនេះទៅទៀតគឺ ម្កុដរាងជាស៊ីឡាំងខ្ពស់ទៅលើ ដែលនេះហើយជាលក្ខណៈនៃបដិមាសាស្ត្រក្នុងរចនាបថគូលែន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត បើយើងគិតទៅលើសំណង់ប្រាសាទត្រពាំងផុងនោះទៀតសោត ក៏មានអ្នកស្រាវជ្រាវបានអះអាងរួចមកហើយថា…