អត្ថបទថ្មីៗ

ចាប់តាំងពីមុនសតវត្សទិ៍១៥ អឺរ៉ុប និងអាស៊ី តែងតែធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយគ្នាទៅវិញទៅមកតាមរយៈមធ្យោបាយដំណើរតាមផ្លូវគោក ឬមួយការធ្វើដំណើរដោយផ្លូវទឹក ពោលគឺត្រូវជិះកាត់មហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងត្រូវវាងទ្វីបអាហ្វ្រិកមួយជុំទើបដល់គោលដៅ។ មកដល់សតវត្សទិ៍ទី១៥ បុគ្គលមួយរូបដែលបានសាងឈ្មោះខ្លួនទុកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិនោះគឺ គ្រីស្តុប កូឡុំ (Christonpher Columbus )  ដែលបានធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកដោយចៃដន្យរកឃើញនូវបណ្តាប្រទេសជាច្រើនក្នុងទ្វីបអាមេរិក។ ដើមហេតុបានកើតឡើងដោយសារនាវិក ជនជាតិអ៊ីតាលីខាងលើបានស្វែងយល់ថាពិភពលោកគឺមានរាងមូល ដូច្នេះប្រសិនបើធ្វើដំណើរតាមនាវាត្រង់ចេញពីតំបន់អឺរ៉ុប ឆ្ពោះទៅកាន់ទិសខាងលិច ប្រាកដជាដល់ទ្វីបអាស៊ី ពោលគឺមិនចាំបាច់ធ្វើដំណើរវាងទ្វីបអាហ្រ្វិកដោយប្រើរយៈពេលយូរឡើយ។ ជាការពិតទៅ ការស្វែងរកឃើញទ្វីបអាមេរិកនេះ អាចចាត់ទុកជាភាពចៃដន្យក៏ថាបាន ប៉ុន្តែទាំងនេះគឺជាសមិទ្ធផលដ៏អស្ចារ្យរបស់លោក គ្រីស្តុប កូឡុំ ដែលជាកូនអ្នកត្បាញក្រណាត់រូបនេះ។ កុមារភាពរបស់គាត់ គឺចេះបើកនាវាតាំងពីអាយុ១៤ឆ្នាំមកម្ល៉េះ ដោយសារតែធ្វើដំណើរជាមួយឪពុករបស់គាត់ក្នុងដំណើរលក់ក្រណាត់ត្បាញ។ មុនដល់ការធ្វើដំណើរដ៏អស្ចារ្យខាងលើ…

បច្ចុប្បន្នក្នុងសកលោក មនុស្សជាតិចងចាំមិនភ្លេចទេនូវឥទ្ធិពល និងមហិច្ឆតារបស់ប្រទេសជប៉ុន នៅអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ជាជាក់ស្តែង ឧបទ្វីបកូរ៉េ គឺជាទីតាំងដែលជប៉ុនធ្វើការជ្រៀតជ្រែកដំបូងគេ នេះក៏ដោយសារតែភូមិសាស្ត្រនៅជិតប្រទេសមួយនេះជាងគេផងដែរ។ ប៉ុន្តែបើសិក្សាលម្អិតទៅលើប្រវត្តិសាស្ត្រ ជប៉ុនធ្លាប់ធ្វើការឈ្លានពានលើមកក្នុងឧបទ្វីបកូរ៉េដំបូង តាំងពីឆ្នាំ១៥៩០ ម្តងរួចមកហើយ ប៉ុន្តែត្រូវបរាជ័យ។ ការចូលមកគ្រប់គ្រងដាក់អាណានិគមលើឧបទ្វីបកូរ៉េបានកើតឡើងសម្រេច នៅពេលដែលជប៉ុនបានក្លាយជាមហាអំណាចឈ្លានពាន នៅដើមសត្សវត្សរិ៍២០ ពោលពួកទាហានជប៉ុន បានចូលមកដល់ទឹកដីឧបទ្វីបកូរ៉េជាផ្លូវការនៅក្នុងឆ្នាំ១៩១០ ហើយពេលនោះក៏បានធ្វើការទម្លាក់ព្រះអង្គម្ចាស់ GoJong របស់ប្រទេសកូរ៉េថែមទៀតផង។ ដើមហេតុនៃវត្តមានរបស់កងទ័ពជប៉ុន លើទឹកដីឧបទ្វីបកូរ៉ នៅពេលដែលជប៉ុនបានច្បាំងឈ្នះលើពួកចិន និងពួករុស្សី ខណៈឯទឹកដីកូរ៉េគឺស្ថិតនៅទីតាំងកណ្តាលនៃប្រទេសទាំង៣ (ចិន/រុស្សី/ជប៉ុន) ផងនោះ ដូច្នេះគឺពិតជាពិបាកក្នុងការគេចផុតពីនឹមអាណានិគមមួយនេះណាស់។ ជប៉ុន មិនត្រឹមតែបញ្ជូនទាហានមកដល់ឧបទ្វីបកូរ៉េនោះទេ សូម្បីតែការគ្រប់គ្រងប្រទេស…

ប៉ូលខាងត្បូង គឺជាផ្ទាំងទ្វីបទឹកកកមួយដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងភពផែនដីយើងនេះ ខណៈ បច្ចុប្បន្នភាពមានក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមកពីបណ្តាប្រទេសមហាអំណាចជុំវិញពិភព លោក ជាច្រើនកំពុងធ្វើដំណើរទៅសិក្សានៅទីនោះ ដោយខ្លះក្នុងគោលបំណងស្វែង រកអ្វីដែលថ្មីៗ ខ្លះគោលដៅរកប្រយោជន៍ដល់មនុស្សជាតិ និងមួយចំនួនទៀតស្វែងរកផលប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសពួកគេ។ តែមុននឹងមានសព្វថ្ងៃ ដើមឡើយប៉ូលមួយនេះគ្រាន់តែជាកន្លែងផ្ទាំងទឹកកកធំមហាសាលទុកចោល ដែលសឹងតែមនុស្សជាតិគ្មានបានគិតថានៅក្នុងភពផែនដីយើងផង។ ប៉ូលមួយនេះ ត្រូវបានរកឃើញដោយមនុស្សជាតិដំបូងគេនោះគឺលោក រ៉ូល អាមុនសេន (Ronald Amunsen) ដែលជាជនជាតិន័រវេស។ គាត់កើតនៅឆ្នាំ១៨៧២ និងពេលធំពេញវ័យគឺជាអ្នកសិក្សាផ្នែកវិជ្ជាពេទ្យមួយដ៏ចំណាន។ តែនៅពេលរូបគាត់អាយុ២១ឆ្នាំ ម្តាយឪពុករបស់គាត់បានបាត់បង់ជីវិតទៅ បានធ្វើឲ្យជីវិតគាត់បានផ្លាស់ប្តូរ ដោយមានគោលគំនិតចង់ស្វែងរកអ្វីដែលថ្មី និងជាពិសេសការស្រម៉ៃចង់ធ្វើដំណើរទៅកាន់ភាគខាងត្បូងនៃពិភពលោក ដើម្បីស្វែងរកអ្វីដែលថ្មីដែលពុំធ្លាប់មាននរណាដែលធ្វើដំណើរទៅ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៩៧ រ៉ូល អាមុនសេន បានសម្រេចក្តីបំណង…

ភពព្រះចន្ទ គឺជាភពរណបរបស់ភពផែនដីយើង ហើយក៏ជាភពដែលនៅជិតភពផែនដីជាភពដទៃទៀតផងដែរ។ ហេតុនេះហើយបានជាមានវត្តមានរបស់មនុស្សយើងបានទៅដល់ទីនោះ ក្នុងគោលបំណងស្រាវជ្រាវស្វែងរកលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ។ បើលើកឡើងពីភពព្រះចន្ទ ដែលជាភពរណប និងទទួលពន្លឺជះមកផែនដីរៀងរាល់រាត្រី គេប្រាកដជានឹកឃើញដល់បុរសទី១ ជាន់លើភពមួយនេះគឺ នីល អាមស្ត្រង ដែលជាអ្នកអវកាសដ៏ជំនាញ ហើយទទួលបានឋានៈតែមួយគត់លើលោកថាជាមនុស្សដំបូងគេបានទៅដល់ភពព្រះច័ន្ទ និងបានឈរនៅទីនោះមើលមកភពផែនដីយើងវិញ។ នីល អាមស្ត្រង កើតនៅថ្ងៃទី០៥ ខែសិហា ឆ្នាំ១៩៣០ នៅរដ្ឋ Ohio​សហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្នុងពេលកុមារភាព កុមារ នីល អាមស្ត្រង ជាសិស្សពូកែម្នាក់ខាងផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ ហើយក៏មានចំណូលចិត្តខាងផ្នែកអាវកាសផងដែរ។ អាយុមិនទាន់គ្រប់១០ឆ្នាំផង រូបគាត់បានធ្វើឧស្សាហ៍ចំណាយពេលច្រើននៅក្នុងព្រលានយន្តហោះក្នុងរដ្ឋរបស់ខ្លួន ដោយចូលចិត្តស្តាប់ការរៀបរាប់របស់អ្នកមានបទពិសោធន៍។ ពេលចូលពេញវ័យ…

មហាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកលើកដំបូងបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩២៩ ដែលមនុស្សទូទាំងពិភពលោកបានដាក់ឈ្មោះឲ្យថា The Great Depression ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចមួយដែលរាលដាលជុំវិញពិភពលោកយើង ថែមទាំងមានរយៈពេលយូរទៀតផង។ វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចកម្រិតយក្សមួយនេះបានចាប់កំណើតចេញពីទីក្រុងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក​​នោះគឺ ញ៉ូយក របស់សហរដ្ឋអាមេរិក នៅអំឡុងខែតុលា ឆ្នាំ១៩២៩។ រំលឹកឡើងបន្តិចទៅ ទីក្រុងញ៉ូយក គឺជាបណ្តុំនៃទីកន្លែងចរន្តសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ក្រោយពីសង្គ្រាមលោកលើកទី១ បានបញ្ចប់ ពីព្រោះសហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាប្រទេសដែលឈ្នះសង្គ្រាម និងបានកេងចំណេញពីសង្គ្រាមតាមរយៈការផ្តល់ប្រាក់កម្ចីរាប់ពាន់លានដុល្លារទៅកាន់បណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប ដែលងើបពីភ្លើងសង្គ្រាមត្រូវការអភិវឌ្ឍ និងកសាងប្រទេសឡើងវិញ។ មហាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនេះ បានកើតឡើងដោយសារតែការធ្លាក់ចុះតម្លៃនៃទីផ្សារភាគហ៊ុន ដែលភ្លាមៗនោះបានធ្វើឲ្យក្រុមហ៊ុនជាច្រើននៅទីក្រុងញ៉ូយក បានបិទទ្វារក្ស័យធនតែម្តង។ ចំពោះដើមហេតុនៃការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃទីផ្សារភាគហ៊ុននោះគឺ ទាក់ទងទៅនឹងដំណើរវិវត្តន៍នៃរបបមូលធននិយម ដោយសារតែការផលិតហួសប្រមាណនៃទីផ្សារ ខណៈក្នុងរបបមួយនេះក្រុមមនុស្សវណ្ណៈទាបពុំសូវមានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការទិញទំនិញថ្លៃៗ។ ដើម្បីទប់ស្កាត់នឹងវិធីសាស្ត្រនេះ ពួកមូលធនបានធ្វើការបណ្តេញកម្មកររបស់ខ្លួនមួយភាគធំ…