ព័ត៌មាន

ក្នុងនាមជាមនុស្សប្រុស ជាកូនប្រុស អនាគតជាស្វាមី ជាឪពុក ជាអ្នកទំនុកបម្រុងក្នុងគ្រួសារ ចំណេះដឹងគឺជារឿងចាំបាច់បំផុត ក្នុងនាមជាមនុស្សប្រុស ដែលមានតួនាទីជាកូនប្រុស អនាគតជាស្វាមី និងឪពុក ចំណេះដឹងគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់ដើម្បីបំពេញទំនួលខុសត្រូវទាំងនេះឱ្យបានល្អ។ ចំណេះដឹងមិនត្រឹមតែជួយអ្នកឱ្យជោគជ័យក្នុងជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តល់ឱ្យអ្នកនូវសមត្ថភាពក្នុងការដឹកនាំ និងគាំទ្រគ្រួសារឱ្យរីកចម្រើន។ ខាងក្រោមនេះជាមូលហេតុដែលចំណេះដឹងសំខាន់ និងរបៀបដែលវាជួយអ្នកក្នុងតួនាទីផ្សេងៗ ព្រមទាំងវិធីសាស្ត្រដើម្បីអភិវឌ្ឍចំណេះដឹង។ ហេតុអ្វីចំណេះដឹងសំខាន់សម្រាប់បុរស? ១. ក្នុងនាមជាកូនប្រុស ក្នុងនាមជាកូនប្រុស ចំណេះដឹងជួយអ្នកឱ្យ៖ យល់ដឹងពីតម្លៃគ្រួសារ៖ ចំណេះដឹងអំពីវប្បធម៌ ប្រពៃណី និងទំនួលខុសត្រូវជួយអ្នកគោរព និងគាំទ្រឪពុកម្តាយ។ រួមចំណែកដល់គ្រួសារ៖ ចំណេះដឹងផ្នែកអប់រំ ឬជំនាញអាចជួយអ្នករកប្រាក់ចំណូល ឬជួយគ្រួសារក្នុងការសម្រេចចិត្តសំខាន់ៗ។ កសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ៖…

មួយជីវិតកូនប្រុសគួរមានប្រពន្ធល្អបី ដូច្នេះ មួយជីវិតកូនស្រី ក៏គប្បីមានប្ដីប្រាំដែរ សុភាសិតខ្មែរ “មួយជីវិតកូនប្រុសគួរមានប្រពន្ធល្អបី ដូច្នេះ មួយជីវិតកូនស្រី ក៏គប្បីមានប្ដីប្រាំដែរ” គឺជាពាក្យប្រៀបធៀបបែបកំប្លែង និងមានអត្ថន័យជ្រៅជ្រះ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទស្សនៈសង្គម និងវប្បធម៌ខ្មែរនាសម័យមុន។ ទោះបីជាសុភាសិតនេះអាចស្តាប់ទៅហាក់ដូចជាលើកទឹកចិត្តឱ្យមានដៃគូច្រើនក៏ដោយ ប៉ុន្តែអត្ថន័យពិតប្រាកដរបស់វាមិនមែនជាការលើកទឹកចិត្តឱ្យផ្លាស់ប្តូរដៃគូជីវិតនោះទេ។ តោះមកស្វែងយល់អំពីអត្ថន័យ និងបរិបទនៃសុភាសិតនេះ! អត្ថន័យនៃសុភាសិត សុភាសិតនេះមានអត្ថន័យប្រៀបធៀប និងប្រើរូបភាពនៃការមាន “ប្រពន្ធបី” និង “ប្តីប្រាំ” ដើម្បីបង្ហាញពីគំនិតខាងក្រោម៖ ការស្វែងរកភាពល្អឥតខ្ចោះ៖ ក្នុងជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍ មនុស្សតែងតែស្វែងរកដៃគូដែលល្អឥតខ្ចោះ។ សុភាសិតនេះបង្ហាញថា ការស្វែងរក “ប្រពន្ធល្អបី” ឬ “ប្តីល្អប្រាំ”…

ខែកំណើតមានឥទ្ធិពលលើការអភិវឌ្ឍន៍កុមារមែនទេ? វិទ្យាសាស្ត្រពន្យល់ដូចនេះ មនុស្សជាច្រើនជឿថា ខែកំណើតមានឥទ្ធិពលលើជីវិត និងសំណាងរបស់កុមារ។ ប៉ុន្តែតើវាគ្រាន់តែជាជំនឿខាងវិញ្ញាណទេ ឬមានមូលដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្រពិតប្រាកដ? ការសិក្សាជាច្រើនបានបង្ហាញថា ខែកំណើតអាចប៉ះពាល់ដល់ការអភិវឌ្ឍន៍របស់កុមារ មួយកម្រិត ជាពិសេសកម្រិតបញ្ញា និងការលូតលាស់រាងកាយ។ លទ្ធផលស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ អ្នកជំនាញពីសាកលវិទ្យាល័យ Harvard បានសិក្សាលើកុមារចំនួន ១០.០០០ នាក់ រយៈពេល ៧ ឆ្នាំ។ លទ្ធផលបង្ហាញថា៖ កុមារដែលកើតក្នុងខែ កញ្ញា និងតុលា ច្រើនតែមាន IQ ខ្ពស់ជាង។ កុមារកើតនៅចុងឆ្នាំ (កញ្ញា–ធ្នូ) មានទម្ងន់ជាមធ្យមខ្ពស់ជាង ០,២១…

លុបចេញជាបន្ទាន់! កម្មវិធី ៤ ក្នុងទូរសព្ទដៃ មិនអាចរក្សាទុកបានទេ ប្រយ័ត្នបាត់លុយក្នុងកុងធនាគារអស់!!! ការប្រើប្រាស់ទូរសព្ទដៃសម្រាប់គ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ ដូចជាកម្មវិធីធនាគារ ឬកាបូបឌីជីថល បានក្លាយជារឿងធម្មតា។ ប៉ុន្តែ មានកម្មវិធីមួយចំនួនដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុវត្ថិភាពទិន្នន័យ និងហិរញ្ញវត្ថុរបស់អ្នក ប្រសិនបើមិនត្រូវបានគ្រប់គ្រងឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ខាងក្រោមនេះជាកម្មវិធី ៤ ប្រភេទដែលអ្នកគួរលុបចេញភ្លាមៗ ដើម្បីការពារគណនីធនាគាររបស់អ្នក។ ១. កម្មវិធីធនាគារ ឬហិរញ្ញវត្ថុដែលមិនប្រើទៀងទាត់ ប្រសិនបើអ្នកមានកម្មវិធីធនាគារ ឬកម្មវិធីទូទាត់ប្រាក់ (ដូចជា Cash App ឬ PayPal) ដែលអ្នកលែងប្រើ ឬមិនបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាយូរ វាអាចបង្កហានិភ័យ។ កម្មវិធីទាំងនេះអាចរក្សាទុកព័ត៌មានគណនី…

នៅពេលដែលអ្នកដឹងពីអត្ថប្រយោជន៍ដ៏អស្ចារ្យទាំង៣នេះ អ្នកនឹងផឹកទឹកក្តៅមួយកែវភ្លាមៗមុនពេលចូលគេង ការផឹកទឹកគឺជាទម្លាប់ដ៏សាមញ្ញ ប៉ុន្តែមានសារៈសំខាន់សម្រាប់សុខភាព។ ជាពិសេស ការផឹកទឹកក្តៅមួយកែវមុនពេលចូលគេងអាចនាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍ដ៏អស្ចារ្យសម្រាប់រាងកាយ និងចិត្ត។ នៅពេលដែលអ្នកស្វែងយល់ពីអត្ថប្រយោជន៍ទាំង៣នេះ អ្នកប្រាកដជាចង់ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃភ្លាមៗ! ១. ជួយបន្សាបជាតិពុលក្នុងរាងកាយ ទឹកក្តៅមានឥទ្ធិពលជួយជំរុញប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ និងបន្សាបជាតិពុលក្នុងរាងកាយ។ នៅពេលអ្នកផឹកទឹកក្តៅមុនចូលគេង វាជួយឱ្យតម្រងនោម និងថ្លើមធ្វើការបានប្រសើរជាងមុនក្នុងការបញ្ចេញសារធាតុមិនល្អចេញពីរាងកាយ។ លើសពីនេះ ទឹកក្តៅអាចជួយបន្ធូរបំពង់ក និងបំបាត់ការស្ទះនៅក្នុងប្រព័ន្ធដកដង្ហើម ដែលធ្វើឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ស្រាលខ្លួន។ អត្ថប្រយោជន៍នេះមិនត្រឹមតែជួយឱ្យរាងកាយស្អាតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងធ្វើឱ្យស្បែករបស់អ្នកមើលទៅភ្លឺថ្លា និងមានសុខភាពល្អផងដែរ។ ២. ជួយឱ្យគេងលក់ស្រួលជាងមុន ការផឹកទឹកក្តៅមួយកែវមុនចូលគេងអាចជួយឱ្យរាងកាយ និងចិត្តរបស់អ្នកសម្រាកបានល្អ។ ទឹកក្តៅមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបន្ធូរសាច់ដុំ និងបន្ថយភាពតានតឹងដែលប្រមូលផ្តុំពេញមួយថ្ងៃ។ វាក៏ជួយឱ្យប្រព័ន្ធប្រសាទស្ងប់ស្ងាត់ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកងាយស្រួលគេងលក់ជាងមុន។ ប្រសិនបើអ្នកជួបបញ្ហាគេងមិនលក់…

សុខភាពផ្លូវចិត្ត៖ សារៈសំខាន់និងវិធីថែទាំ សុខភាពផ្លូវចិត្តគឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃជីវិតរបស់មនុស្ស ដែលមានឥទ្ធិពលលើរបៀបដែលយើងគិត មានអារម្មណ៍ និងធ្វើសកម្មភាពក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ វាមិនត្រឹមតែជួយឱ្យយើងអាចទប់ទល់នឹងភាពតានតឹង និងបញ្ហាប្រឈមបានល្អប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយឱ្យយើងបង្កើតទំនាក់ទំនងល្អជាមួយអ្នកជុំវិញខ្លួន និងសម្រេចគោលដៅផ្ទាល់ខ្លួន។ នៅក្នុងសង្គមខ្មែរសម័យទំនើបនេះ ការយល់ដឹងអំពីសុខភាពផ្លូវចិត្តនៅតែជាប្រធានបទដែលត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់បន្ថែមទៀត។ ហេតុអ្វីបានជាសុខភាពផ្លូវចិត្តសំខាន់? សុខភាពផ្លូវចិត្តមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើគុណភាពជីវិត។ នៅពេលដែលសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់យើងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពល្អ យើងអាច៖ ទប់ទល់នឹងភាពតានតឹង៖ ជីវិតប្រចាំថ្ងៃតែងតែមានសម្ពាធ មិនថាពីការងារ គ្រួសារ ឬសង្គម។ សុខភាពផ្លូវចិត្តល្អជួយឱ្យយើងគ្រប់គ្រងសម្ពាធទាំងនេះបានប្រសើរជាងមុន។ បង្កើនផលិតភាព៖ ចិត្តដែលមានសុខភាពល្អជួយឱ្យយើងផ្តោតអារម្មណ៍ និងធ្វើការបានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ ពង្រឹងទំនាក់ទំនង៖ ការយល់ចិត្តអ្នកដទៃ និងការទំនាក់ទំនងប្រកបដោយភាពវិជ្ជមានគឺជាលទ្ធផលនៃសុខភាពផ្លូវចិត្តដ៏រឹងមាំ។ ការពារបញ្ហាសុខភាពរាងកាយ៖ សុខភាពផ្លូវចិត្ត និងរាងកាយមានទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នា។ ភាពតានតឹងផ្លូវចិត្តអាចនាំឱ្យមានជំងឺដូចជាលើសឈាម…

នៅព្រឹកថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៥ នេះ កម្ពុជា-ថៃ បានជួបប្រជុំចង្អៀត មុនកិច្ចប្រជុំផ្លូវការរបស់គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមា និង បោះបង្គោលព្រំដែនគោក (JBC) នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ នេះបើតាមការឱ្យដឹងពីសារព័ត៌មានក្នុងស្រុកនៅថ្ងៃនេះ។ តាមប្រភពបានឱ្យដឹងថា ការជួបប្រជុំចង្អៀតមួយមុនដំណើរការកិច្ចប្រជុំផ្លូវការ JBC គឺមានអ្នកចូលរួមត្រឹម ១០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដោយកម្ពុជាចំនួន ៥ នាក់ និង ថៃចំនួន ៥ នាក់។ កិច្ចប្រជុំចង្អៀតនេះ ភាគីកម្ពុជាដឹកនាំដោយ លោក ឡាំ ជា…

ឥទ្ធិពលនៃខែកំណើតលើការអភិវឌ្ឍន៍របស់កុមារ និងអនាគតពួកគេថែមទៀត មិនត្រឹមតែជាជំនឿខាងវិញ្ញាណប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏មានមូលដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីពន្យល់ផងដែរ។ Folklore និយាយថាកំណើតអាស្រ័យលើរដូវ។ ប៉ុន្តែរដូវកាលកំណើតអំណោយផលនៅទីនេះត្រូវគ្នាទៅនឹងសញ្ញារាសីចក្រផ្សេងៗគ្នា។ មនុស្សម្នាតែងនិយាយថា អ្នកដែលកើតក្នុងរដូវសមគួរនឹងមានជីវិតរលូន មានសំណាង និងទ្រព្យសម្បត្តិ ។ វិទ្យាសាស្ត្រក៏បានរកឃើញដែរថា កត្តាពេលកើតមានឥទ្ធិពលលើជីវិតមនុស្សយ៉ាងខ្លាំង។ ជាក់ស្តែងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជឿថា មនុស្សកើតនៅចុងឆ្នាំចាប់ពីខែកញ្ញា តុលា វិច្ឆិកា ធ្នូ ច្រើនតែមានភាពឆ្លាតវៃ ជាពិសេសខែកញ្ញា និងតុលា គឺជាខែដែលមានមនុស្សឆ្លាតវៃច្រើន។ តើលទ្ធផលស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្របង្ហាញអ្វីខ្លះ? រឿងខែកំណើតដែលប៉ះពាល់ដល់មនុស្សមិនមែនគ្រាន់តែជាការប៉ាន់ស្មានខាងវិញ្ញាណ ឬ មនុស្សទូទៅប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Harvard សហរដ្ឋអាមេរិកបានចំណាយពេល 7 ឆ្នាំស្រាវជ្រាវលើកុមារចំនួន…

គ្រួសារជាច្រើនមានទម្លាប់គ្រាន់តែចុចប៊ូតុងបិទ បន្ទាប់ពីប្រើឧបករណ៍អគ្គិសនី រួចទុកវានៅទីនោះ ហើយបន្ទាប់មក… ភ្លេចអំពីវា។ ប៉ុន្តែតើអ្នកដឹងទេថា សូម្បីតែពេលបិទឧបករណ៍មួយចំនួនវាក៏នៅតែស៊ីភ្លើងដោយស្ងៀមស្ងាត់? ជាលទ្ធផលនៅចុងខែ វិក្កយបត្រអគ្គិសនីបានហក់ឡើងយ៉ាងគំហុក ដោយគ្មានហេតុផលច្បាស់លាស់ ទោះបីជាអ្នកបានសន្សំយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នក៏ដោយ។ អ្នកជំនាញខាងអគ្គិសនីណែនាំថា ប្រសិនបើអ្នកមិនដកឌុយឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះចំនួន ៥ នេះបន្ទាប់ពីប្រើប្រាស់ទេ ពួកវានឹងបន្តប្រើប្រាស់អគ្គិសនីក្នុងតួលេខយ៉ាងច្រើន។ ១.ទូរទស្សន៍ អ្នកប្រហែលជាគិតថាការបិទទូរទស្សន៍ដោយប្រើឧបករណ៍បញ្ជាពីចម្ងាយគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ ប៉ុន្តែការពិតគឺថានៅពេលដែលភ្លើងក្រហម (របៀបរង់ចាំ) នៅតែបើក ទូរទស្សន៍នៅតែស៊ីភ្លើងដើម្បីរក្សាមុខងារដូចជាការភ្ជាប់ wifi រង់ចាំសញ្ញាបញ្ជាពីចម្ងាយ… ការប្រើប្រាស់ថាមពល: ប្រហែល 5-10W / ម៉ោង។ វាស្តាប់ទៅតូច ប៉ុន្តែគុណនឹងមួយខែ ឬ…

ប្រហែលជាអ្នកមិនដឹងទេ សក់ស្កូវ ក៏ជាសញ្ញាព្រមានថារាងកាយមិនល្អ ហើយត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់បន្ថែមទៀតផងដែរ។ ដូច្នេះហើយ អ្នកគួរតែសង្កេតមើលឱ្យមែនទែន ដើម្បីទប់ស្កាត់បញ្ហាឱ្យបានឆាប់។ ១. សក់ស្កូវនៅតំបន់ថ្ងាស ៖ មុខងារក្រពះ និងលំពែងខ្សោយ ថ្ងាស​ជា​កន្លែង​ឆ្លុះ​ឆ្លុះ​ត្រូវ​នឹង​លំពែង និង​ក្រពះ។ ដូច្នេះសក់ពណ៌ប្រផេះដែលលេចឡើងនៅតំបន់ថ្ងាស អាចជាសញ្ញាព្រមានថា បទបញ្ជានៃក្រពះនិងលំពែងមិនល្អ។ លើសពីនេះ អ្នកដែលមានជំងឺក្រពះ និងលំពែង ច្រើនតែជួបប្រទះការហើមពោះ ឈឺពោះ ចុងត្រជាក់ មាត់ស្លេក មិនស្រេកទឹក និងលាមករលុង។ អ្នកជំងឺខ្លះក៏មានក្លិនមាត់មិនល្អ ញុំាច្រើន ហើមចុងជើង នោមយូរ និងពិបាក។ ការញុំាអាហារដែលផ្តល់ថាមពលដែលរក្សាក្រពះ…

សណ្តែកខ្មៅគឺជាអាហារដែលមានជីវជាតិ ល្បីល្បាញដោយសារជាតិសរសៃ និងសារធាតុរ៉ែសំខាន់ៗ ហើយក៏ជាអាហារពេញនិយម និងថោកផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មិនមែនគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែស័ក្តិសមសម្រាប់ការទទួលទានសណ្តែកខ្មៅនោះទេ ជាពិសេសអ្នកដែលមានបញ្ហាសុខភាពជាក់លាក់មួយចំនួន។ ខាងក្រោមនេះគឺជាក្រុមមនុស្សដែលគួរពិចារណាបន្ថែមសណ្តែកខ្មៅទៅក្នុងការទទួលទានប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ។     ១.អ្នកដែលមានបញ្ហាប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ សណ្តែកខ្មៅមានផ្ទុកជាតិសរសៃច្រើនដែលមិនអាចរលាយបាន និងជួយឱ្យប្រព័ន្ធរំលាយអាហារដំណើរការយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកដែលមានជម្ងឺរលាកពោះវៀនធំ (IBS) ឬ ពោះវៀនធំ ការទទួលទានសណ្តែកខ្មៅអាចបណ្តាលឱ្យហើមពោះ និងពិបាកក្នុងការរំលាយអាហារ។ សារធាតុ oligosaccharides នៅក្នុងសណ្តែកខ្មៅ ពិបាករំលាយ និងអាច ferment នៅក្នុងពោះវៀន បង្កជាឧស្ម័ន នេះបើយោងតាមការស្រាវជ្រាវពី American Journal of…

គ្រូពេទ្យជំនាញខាងសើស្បែកឈានមុខគេបានព្រមានថា ចំណុចតូចៗដែលហាក់ដូចជាគ្មានគ្រោះថ្នាក់នៅលើស្បែកអាចជាសញ្ញាដំបូងនៃជំងឺមហារីកស្បែក ជាពិសេសមហារីកកោសិកា basal cell carcinoma (BCC) ដែលជាប្រភេទមហារីកស្បែកទូទៅបំផុតនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ #មិនមែនស្នាមមុនទាំងអស់សុទ្ធតែគ្មានគ្រោះថ្នាក់នោះទេ យោងតាមវេជ្ជបណ្ឌិត Daniel Sugai ដែលជាគ្រូពេទ្យជំនាញខាងសើស្បែកបានបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាកលវិទ្យាល័យ Harvard (សហរដ្ឋអាមេរិក) ស្នាមមុន ឬ សញ្ញាមិនធម្មតានៅលើស្បែកដែលមិនបាត់ក្នុងរយៈពេលមួយខែ គួរតែត្រូវបានពិនិត្យយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។ គាត់យកចិត្តទុកដាក់ជាពិសេសទៅលើតំបន់នៃស្បែកដែលបន្តហូរឈាម ឬ មានស្នាមម្តងហើយម្តងទៀត សូម្បីតែស្នាមលើមុខក៏ដោយ។ វេជ្ជបណ្ឌិត Sugai ព្រមានថា “មានមនុស្សដែលគ្រាន់តែប៉ះមុខរបស់គេស្រាលៗ ហើយឃើញឈាម។ ប្រសិនបើតំបន់ណាមួយនៃស្បែកមិនសះស្បើយអស់រយៈពេលយូរ ឬ មានភាពរសើបខ្លាំងដែលវាងាយរងគ្រោះនោះ វាគឺជាសញ្ញាដែលចាំបាច់ត្រូវទៅពិនិត្យដោយអ្នកឯកទេសជាបន្ទាន់”…

សេចក្ដីស្ងប់សុខពិតប្រាកដកើតចេញពីការរួមបញ្ចូលគ្នានៃទាន សីល សមាធិ និងបញ្ញា។ អត្ថបទនេះបង្ហាញពីរបៀបដែលអ្នកអាចអនុវត្តបាននៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ សេចក្ដីស្ងប់សុខដែលមានតម្លៃមិនអាចរកបានពីខាងក្រៅ ប៉ុន្តែវាធ្វើឡើងនៅក្នុងចិត្តតែម្តង។ ដើម្បីឈានទៅដល់សេចក្ដីសុខនេះ អ្នកត្រូវចាប់ផ្តើមពី៖ ទាន (ធ្វើចិត្តអោយផ្ដល់អោយ) ចូររៀនធ្វើចិត្តអោយចែកចាយ ដោយការជួយអ្នកដទៃ ទាំងសារធាតុ និងពាក្យល្អ។ ទានជាជំហានដំបូងនៃសេចក្ដីសប្បុរស។ សីល (រក្សាចរិតល្អ) រៀនទប់ស្កាត់ចិត្ត និងទំលាប់អាក្រក់៖ មិនសម្លាប់ មិនលួច មិនកុហក មិនផឹកសុរា មិនយកប្ដីប្រពន្ធអ្នកដទៃ សីលជាគោលការណ៍សម្រាប់ការរស់នៅដោយគ្មានទោស។ សមាធិ (ផ្តោតចិត្តអោយមានសុគតិ) រៀនសង្កេតដង្ហើមចេញចូល រឺធ្វើសមាធិ ដើម្បីអោយចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ និងសម្រួលការចងចាំ។…