ជំងឺគ្រុនឈាម (Dengue) មានដំណើរការច្បាស់លាស់ ៣ ដំណាក់កាល។ ម៉ាក់ប៉ាត្រូវស្គាល់រោគសញ្ញាពីដើម ជាពិសេសនៅ ដំណាក់កាលទី ១ ដើម្បីមិនឱ្យកូនធ្ងន់ធ្ងរ។
ដំណាក់កាលទី ១៖ ដំណាក់កាលគ្រុនក្តៅ (Febrile Phase)
រយៈពេល៖ ២–៧ ថ្ងៃ (ជាធម្មតា ៣–៤ ថ្ងៃដំបូង)
រោគសញ្ញាសំខាន់ៗ៖
- គ្រុនក្តៅខ្លាំងភ្លាមៗ (អាចដល់ ៤០°C)
- ឈឺក្បាលខ្លាំង
- ឈឺក្នុងរន្ធភ្នែក (ឈឺពេលសម្លឹង)
- ឈឺសាច់ដុំ និងសន្លាក់ (ហៅថា “breakbone fever”)
- មុខក្រហម ឬស្បែកឡើងក្រហម
- បាត់បង់ចំណង់អាហារ ចង្អោរ
- អាចមានកន្ទួល ឬចំណុចឈាមតូចៗនៅលើស្បែក
ចំណុចពិសេសដែលម៉ាក់ប៉ាត្រូវចាប់អារម្មណ៍៖
- គ្រុនក្តៅខ្លាំង មិនងាយត្រជាក់ ទោះប្រើថ្នាំបញ្ចុះកម្តៅក៏ដោយ
- ក្មេងអស់កម្លាំងខ្លាំង អត់ចង់ញ៉ាំអាហារ
- មានសញ្ញាហូរឈាមស្រាល (ហូរឈាមច្រមុះ ឬអញ្ចាញធ្មេញ)
អ្វីដែលត្រូវធ្វើ៖
- ផ្តល់ទឹកច្រើន (ទឹកសុទ្ធ ទឹកដោះគោ ឬទឹកអំបិលរ៉ឺអ៊ីដ្រាត)
- ប្រើថ្នាំប៉ារ៉ាសេតាម៉ុល (Paracetamol) តែប៉ុណ្ណោះ (កុំប្រើ Aspirin ឬ Ibuprofen)
- តាមដានសីតុណ្ហភាព និងសញ្ញាព្រមានជាបន្ត
- នាំទៅពិនិត្យជាមួយគ្រូពេទ្យឱ្យបានឆាប់
ដំណាក់កាលទី ២៖ ដំណាក់កាលគ្រោះថ្នាក់ (Critical Phase)
រយៈពេល៖ ២៤–៤៨ ម៉ោង (ជាធម្មតានៅពេលគ្រុនក្តៅចាប់ផ្តើមថយ)
នេះជាពេលដែលគ្រោះថ្នាក់បំផុត។ គ្រុនក្តៅថយ ប៉ុន្តែរាងកាយអាចលេចឈាម ឬឆក់។
សញ្ញាព្រមានដែលត្រូវនាំទៅមន្ទីរពេទ្យភ្លាមៗ៖
- ឈឺពោះខ្លាំង
- ក្អួតជាប់ៗ
- អស់កម្លាំងខ្លាំង ឬមិនស្ងប់
- ហូរឈាមច្រើន
- ដៃជើងត្រជាក់
ដំណាក់កាលទី ៣៖ ដំណាក់កាលជាសះស្បើយ (Recovery Phase)
ក្មេងចាប់ផ្តើមប្រសើរឡើង ចង់ញ៉ាំអាហារ ហើយកម្តៅត្រឡប់មកធម្មតា។ អាចមានកន្ទួលរមាស់ ប៉ុន្តែមិនគួរបារម្ភខ្លាំងទេ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ដំណាក់កាលទី ១ គឺជាពេលវេលាសំខាន់បំផុតសម្រាប់ម៉ាក់ប៉ា។ បើចាប់អារម្មណ៍ និងថែទាំបានល្អពីដើម នឹងកាត់បន្ថយហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរបានច្រើន។
បើកូនមានគ្រុនក្តៅខ្លាំងលើសពី ២ ថ្ងៃ សូមនាំទៅពិនិត្យភ្លាមៗ កុំរង់ចាំ!
