៨ គ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរដែលអាចកើតឡើងពីការប្រើថ្នាំសម្រកទម្ងន់
ការប្រើថ្នាំសម្រកទម្ងន់ (ទាំងថ្នាំមានវេជ្ជបញ្ជា និងថ្នាំអាហារបំប៉នមួយចំនួន) អាចជួយកាត់បន្ថយទម្ងន់បាន ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាវិធីសុវត្ថិភាពសម្រាប់គ្រប់គ្នាទេ។ អាជ្ញាធរសុខាភិបាលជាច្រើនដូចជា FDA និងអង្គការសុខភាពបានព្រមានថា ការប្រើប្រាស់ដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យពីគ្រូពេទ្យ ឬការប្រើថ្នាំក្លែងក្លាយ/មានសារធាតុលាក់កំបាំង អាចបណ្តាលឱ្យមានផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាព។
ខាងក្រោមនេះគឺជា៨ គ្រោះថ្នាក់សំខាន់ៗដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រ និងការតាមដានសុវត្ថិភាពថ្នាំ។
១. រលាកលំពែង (Pancreatitis)
ថ្នាំប្រភេទ GLP-1 receptor agonists (ដូចជា semaglutide, liraglutide) និងថ្នាំសម្រកទម្ងន់មួយចំនួនផ្សេងទៀត អាចបង្កើនហានិភ័យនៃការរលាកលំពែងស្រួចស្រាវ។ ស្ថានភាពនេះបណ្តាលឱ្យឈឺពោះខ្លាំង ក្អួត និងអាចគំរាមគំហែងដល់អាយុជីវិតប្រសិនបើមិនព្យាបាលទាន់ពេល។
២. បញ្ហាថង់ទឹកប្រមាត់ និងគ្រួសក្នុងថង់ទឹកប្រមាត់
ការសម្រកទម្ងន់លឿន និងថ្នាំ GLP-1 ជារឿយៗត្រូវបានភ្ជាប់នឹងការកើនឡើងនៃគ្រួសក្នុងថង់ទឹកប្រមាត់ និងការរលាកថង់ទឹកប្រមាត់ (cholecystitis)។ ករណីខ្លះត្រូវការវះកាត់ដកថង់ទឹកប្រមាត់ចេញ។
៣. បញ្ហាក្រពះពោះវៀនធ្ងន់ធ្ងរ (រួមទាំង gastroparesis និងការស្ទះពោះវៀន)
ផលរំខានទូទៅរួមមាន ចង្អោរ ក្អួត រាគ ទល់លាមក។ ក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ អាចកើតមានការស្ងប់នៃក្រពះ (gastroparesis) ដែលអាហារមិនអាចឆ្លងកាត់បានល្អ ឬការស្ទះពោះវៀន ដែលត្រូវការការព្យាបាលជាបន្ទាន់។
៤. បញ្ហាតម្រងនោម និងការរងរបួសតម្រងនោមស្រួចស្រាវ
ថ្នាំមួយចំនួនដូចជា orlistat អាចបង្កើនហានិភ័យនៃគ្រួសក្នុងតម្រងនោម និងការរងរបួសតម្រងនោមស្រួចស្រាវ។ ការខះជាតិទឹកពីការក្អួត/រាគញឹកញាប់ក៏អាចធ្វើឱ្យតម្រងនោមខូចមុខងារផងដែរ។
៥. បញ្ហាបេះដូង និងសម្ពាធឈាម
ថ្នាំមួយចំនួន (ដូចជា phentermine និងបន្សំផ្សេងៗ) អាចបង្កើនចង្វាក់បេះដូង និងសម្ពាធឈាម។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ថ្នាំសម្រកទម្ងន់មួយចំនួនត្រូវបានដកចេញពីទីផ្សារដោយសារហានិភ័យនៃជំងឺបេះដូង និងជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល។
៦. ហានិភ័យមហារីកក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត (Thyroid C-cell tumors)
ថ្នាំ GLP-1 មានការព្រមានពិសេស (boxed warning) ពី FDA អំពីហានិភ័យនៃដុំសាច់ក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត ដោយផ្អែកលើការសិក្សាលើសត្វ។ មនុស្សដែលមានប្រវត្តិគ្រួសារនៃ medullary thyroid carcinoma ឬ MEN 2 មិនគួរប្រើទេ។
៧. បញ្ហាផ្លូវចិត្ត និងគំនិតធ្វើអត្តឃាត
ថ្នាំសម្រកទម្ងន់មួយចំនួនត្រូវបានភ្ជាប់នឹងការផ្លាស់ប្តូរអារម្មណ៍ ជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត និងគំនិតធ្វើអត្តឃាត។ អាជ្ញាធរមួយចំនួនបានចេញការព្រមានឱ្យអ្នកជំងឺរាយការណ៍ភ្លាមៗប្រសិនបើមានការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា។
៨. បញ្ហាភ្នែក
ការសិក្សាមួយចំនួនបានរាយការណ៍ពីការកើនឡើងហានិភ័យនៃការវិវត្តន៍ជំងឺរីទីណាទាក់ទងនឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែម (diabetic retinopathy) និងលក្ខខណ្ឌដែលប៉ះពាល់ដល់សរសៃប្រសាទភ្នែក (ដូចជា NAION) ដែលអាចនាំឱ្យបាត់បង់ចក្ខុវិស័យ។
សេចក្តីណែនាំសំខាន់
- កុំទិញថ្នាំសម្រកទម្ងន់តាមអនឡាញ ឬថ្នាំដែលគ្មានវេជ្ជបញ្ជាដោយគ្មានការពិគ្រោះពីគ្រូពេទ្យ។ FDA បានព្រមានម្តងហើយម្តងទៀតអំពីផលិតផលដែលមានសារធាតុលាក់កំបាំងដែលគ្រោះថ្នាក់។
- ការសម្រកទម្ងន់ដែលមានសុវត្ថិភាពបំផុតគឺតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូររបបអាហារ ការធ្វើលំហាត់ប្រាណ និងការពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ។
- ប្រសិនបើអ្នកកំពុងប្រើថ្នាំណាមួយ ហើយមានរោគសញ្ញាដូចជាឈឺពោះខ្លាំង ក្អួតជាប់រហូត ឈឺក្បាលខ្លាំង ការផ្លាស់ប្តូរចក្ខុវិស័យ ឬអារម្មណ៍ធ្លាក់ទឹកចិត្ត សូមទៅពិគ្រោះគ្រូពេទ្យភ្លាមៗ។
ប្រភពសំខាន់
- FDA (Weight Loss Product Notifications និង Drug Safety Communications)
- Mayo Clinic (Prescription weight-loss drugs)
- NCBI / PubMed / LiverTox និងការសិក្សាសុវត្ថិភាពថ្នាំ GLP-1
- Drugs.com និងរបាយការណ៍ពីការសិក្សាគ្លីនិកផ្សេងៗ
អត្ថបទនេះមានគោលបំណងផ្តល់ព័ត៌មានអប់រំតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការណែនាំព្យាបាលទេ។ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញមុនពេលប្រើថ្នាំណាមួយ។