នៅពេលនេះ ពួកចោរព័ត៌មានវិទ្យា (Hackers) កំពុងប្រើល្បិចថ្មីៗ ដោយផ្ញើ ឯកសារភ្ជាប់ មកតាម Telegram, Messenger, WhatsApp និងកម្មវិធីផ្ញើសារផ្សេងៗ។ គ្រាន់តែអ្នក ចុចបើក ឬ Run ឯកសារទាំងនោះ មេរោគអាចចូលទៅក្នុងទូរស័ព្ទ ឬកុំព្យូទ័ររបស់អ្នកភ្លាម។
ហានិភ័យ៖ លួចព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន ពាក្យសម្ងាត់ គណនីធនាគារ រូបថត និងគ្រប់គ្រងឧបករណ៍របស់អ្នកពីចម្ងាយ។
ឯកសារប្រភេទណាដែលគួរប្រុងប្រយ័ត្នខ្លាំង?
ខាងក្រោមនេះជា តារាង បង្ហាញផ្នែកខាងចុង (Extension) របស់ឯកសារដែលអ្នក មិនគួរបើក បើមិនប្រាកដ ១០០%៖
| ផ្នែកខាងចុង (Extension) | ប្រភេទឯកសារ | ហានិភ័យសំខាន់ |
|---|---|---|
| .exe | កម្មវិធី Windows | ដំឡើងមេរោគខ្លាំងបំផុត |
| .bat | Batch File | ដំណើរការពាក្យបញ្ជាអាក្រក់ |
| .vbs | Visual Basic Script | លួចទិន្នន័យងាយៗ |
| .ps1 | PowerShell Script | គ្រប់គ្រងឧបករណ៍ពីចម្ងាយ |
| .sh | Shell Script (Linux/Mac) | ប្រើលើទូរស័ព្ទ និងកុំព្យូទ័រ |
| .msi | Windows Installer | ដំឡើងកម្មវិធីអាក្រក់ |
| .scr | Screensaver | រូបភាពពេញអេក្រង់ ប៉ុន្តែមានមេរោគ |
💡 គន្លឹះ៖ បើឯកសារមានសញ្ញា “.” ខាងមុខឈ្មោះដូចខាងលើ សូមកុំបើក។
របៀបការពារខ្លួនឲ្យមានសុវត្ថិភាព (វិធីសាស្ត្រងាយៗ)
- បើកតែពីប្រភពទុកចិត្ត មិនត្រូវបើកឯកសារពីអ្នកដែលមិនស្គាល់ ឬផ្ញើមកដោយគ្មានការពន្យល់ច្បាស់លាស់។
- ពិនិត្យផ្នែកខាងចុង (Extension) ជានិច្ច ចុចស្តាំលើឯកសារ → Properties (លើកុំព្យូទ័រ) ឬពិនិត្យនៅលើទូរស័ព្ទ។
- កុំចុច “Run” ឬ “Install” ភ្លាមៗ បើមិនប្រាកដ សូមលុបចោលភ្លាម។
- ដំឡើងកម្មវិធីប្រឆាំងមេរោគ ឧទាហរណ៍៖ Avast, Malwarebytes, Windows Defender (បើក Real-time Protection)។
- ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជានិច្ច ធ្វើ Update ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ និងកម្មវិធីទាំងអស់។
រូបភាពណែនាំសម្រាប់បង្ហោះ (អ្នកអាចប្រើរូបទាំងនេះ៖)
- រូបព្រមានធំៗជាមួយសញ្ញា “⚠️” និងឯកសារ .exe ក្រហម។
- រូបតារាងខាងលើ (អ្នកអាចថតស្គ្រីន ឬបង្កើតជារូបភាព)។
- រូបមនុស្សកំពុងចុចទូរស័ព្ទ មានសញ្ញាមេរោគចូល។
- រូបតួអង្គការពារ (Shield) ឬរូបសោធនាគារ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន ការប្រុងប្រយ័ត្នតែមួយភ្លែត អាចការពារអ្នកពីការបាត់បង់រាប់លានរៀល និងការលេចធ្លាយព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន។
សុវត្ថិភាពឌីជីថល ចាប់ផ្តើមពីអ្នក!
#MPTC #សុវត្ថិភាពឌីជីថល #CyberSecurity #StaySafeOnline #ការពារមេរោគ #CambodiaCyberSecurity
