ជំងឺមហារីកមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យទេ! នេះជាកត្តាប្រឈមដែលអ្នកត្រូវដឹង និងអាចការពារបានច្រើនជាង ៤០%!
នៅឆ្នាំ២០២៥ នេះ តាមរបាយការណ៍ថ្មីៗពីអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) និង American Cancer Society បានបង្ហាញថា ជំងឺមហារីកភាគច្រើនមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យទេ ប៉ុន្តែបណ្តាលមកពីកត្តាប្រឈមដែលអាចកែប្រែបាន (modifiable risk factors) រហូតដល់ ៣០-៥០% នៃករណីទាំងអស់! នេះមានន័យថា យើងអាចការពារខ្លួនឯងបានដោយផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅ និងជៀសវាងកត្តាគ្រោះថ្នាក់។ សូមមើលកត្តាប្រឈមសំខាន់ៗដែលត្រូវដឹង៖
កត្តាប្រឈមចម្បងៗដែលអាចការពារបាន៖
- ការជក់បារី និងផឹកស្រាខ្លាំង
- ជក់បារីជាកត្តាលេខ១ បង្កមហារីកសួត បំពង់ក មាត់ និងផ្សេងៗទៀត (១៩-២០% នៃករណីទាំងអស់)។
- ផឹកស្រាញឹកញាប់បង្កមហារីកថ្លើម សុដន់ និងបំពង់អាហារ (៥-៦%)។
- វិធីការពារ៖ ឈប់ជក់បារីភ្លាមៗ និងកាត់បន្ថយស្រា។
- ធាត់ ឬមានទម្ងន់លើស
- ជាកត្តាលេខ២ បង្កមហារីកសុដន់ ពោះវៀន តម្រងនោម និងថ្លើម (៧-៨%)។
- វិធីការពារ៖ រក្សាទម្ងន់ធម្មតា ញ៉ាំអាហារមានជីវជាតិ និងហាត់ប្រាណទៀងទាត់។
- ខ្វះចលនា និងអាហារមិនល្អ
- ខ្វះហាត់ប្រាណបង្ក ៣-៤% នៃករណី។
- ញ៉ាំសាច់ក្រហម សាច់កែច្នៃ និងអាហារផ្អែមច្រើនបង្កមហារីកពោះវៀន។
- វិធីការពារ៖ ហាត់ប្រាណ ៣០ នាទី/ថ្ងៃ ញ៉ាំបន្លែផ្លែឈើច្រើន។
- ការឆ្លងមេរោគ
- មេរោគ HPV បង្កមហារីកមាត់ស្បូន និងបំពង់ក។
- មេរោគ HBV/HCV បង្កមហារីកថ្លើម។
- វិធីការពារ៖ ចាក់វ៉ាក់សាំង HPV និង HBV។
- ការប៉ះពន្លឺព្រះអាទិត្យខ្លាំង និងម៉ាស៊ីនតាន់ស្បែក
- បង្កមហារីកស្បែក (melanoma)។
- វិធីការពារ៖ លាបក្រែមការពារកាំរស្មី UV និងជៀសវាងព្រះអាទិត្យខ្លាំង។
ចំណុចសំខាន់៖
តាម WHO និង American Cancer Society ឆ្នាំ២០២៥ ករណីមហារីកថ្មីនៅអាមេរិកមានជាង ២ លានករណី ប៉ុន្តែជាង ៤០% អាចការពារបានដោយជៀសវាងកត្តាខាងលើ។ ការរកឃើញទាន់ពេលវេលា (screening) ដូចជាពិនិត្យមហារីកសុដន់ មាត់ស្បូន ឬពោះវៀន អាចសង្គ្រោះជីវិតបានច្រើន។
សូមចាប់ផ្តើមថែរក្សាសុខភាពខ្លួនឯងឥឡូវនេះ! ឈប់ជក់ ហាត់ប្រាណ ញ៉ាំល្អ និងពិនិត្យសុខភាពទៀងទាត់។ ជំងឺមហារីកមិនមែនជាវាសនាទេ វាជាជម្រើសរបៀបរស់នៅរបស់យើងភាគច្រើន។ ❤️
ប្រភព៖ WHO Cancer Fact Sheet 2025, American Cancer Society Cancer Facts & Figures 2025, CA: A Cancer Journal for Clinicians
#មហារីក #ការពារមហារីក #សុខភាព #CancerPrevention #knongsrok
