ប្រយ័ត្ន! ទាំងនេះជារោគសញ្ញាជំងឺរើម ដែលមនុស្សភាគច្រើនមិនសូវចាប់អារម្មណ៍

ជំងឺរើម (dementia) ជាបញ្ហាដែលរីករាលដាលរារាំងការចងចាំ ការគិត និងសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ ដែលច្រើនផ្តើមចេញពីសញ្ញាស្រាលៗដែលងាយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាស់ធម្មតា។ ការរកឃើញទាន់ពេលវេលាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រង និងការគាំទ្រ ប៉ុន្តែមនុស្សជាច្រើនច្រណែននឹងសញ្ញាទាំងនេះ។ ផ្អែកលើការណែនាំពីអ្នកជំនាញវេជ្ជសាស្ត្រ និងសមាគម Alzheimer’s Association និង Mayo Clinic ខាងក្រោមនេះជារោគសញ្ញា ៨ យ៉ាងដែលញឹកញាប់ត្រូវបានមើលរំលងនៃជំងឺរើម។ បើអ្នក ឬអ្នកជិតខាងសង្កេតឃើញទាំងនេះ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យឱ្យបានឆាប់—ការព្យាបាលទាន់ពេលអាចជួយបាន!

១. ភ្លេចព័ត៌មានថ្មីៗ

សញ្ញាដំបូងគឺភាពលំបាកក្នុងចងចាំព័ត៌មានថ្មីៗ ដូចជាការសន្ទនាថ្មីៗ ឬព្រឹត្តិការណ៍ ខណៈដែលការចងចាំចម្ងាយនៅតែល្អ។ នេះខុសពីការភ្លេចធម្មតា ព្រោះវារំខានដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។

២. លំបាកក្នុងផែនការ ឬដោះស្រាយបញ្ហា

ការលំបាកក្នុងធ្វើតាមរបៀបផែនការ គ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ ឬសម្រេចចិត្តសាមញ្ញ—ដូចជាការគ្រប់គ្រងវិក្កយបត្រ ឬរៀបចំដំណើរ—អាចជាសញ្ញាផ្លាស់ប្តូរផ្នែកគឹតផង់។ ភារកិច្ចទាំងនេះក្លាយជាការលំបាក និងមានកំហុសច្រើន។

៣. ភាន់ភ័យនឹងពេលវេលា ឬទីកន្លែង

ភ្លេចផ្លូវនៅកន្លែងធ្លាប់ស្គាល់ ភ្លេចកាលបរិច្ឆេទ ឬមិនយល់ពីការហូរនៃពេលវេលា (ដូចជាមិនដឹងថាថ្ងៃណា)—ជាសញ្ញាស្រាលៗ ប៉ុន្តែញឹកញាប់។

៤. លំបាកក្នុងបញ្ចប់ភារកិច្ចធម្មតា

ការលំបាកក្នុងធ្វើសកម្មភាពធម្មតា ដូចជាបើកបរទៅកន្លែងធ្លាប់ស្គាល់ រៀបចំបញ្ជីទិញទំនិញ ឬប្រើឧបករណ៍ផ្ទះ ជារឿយៗត្រូវបានមើលរំលងនៅដំបូង។

៥. បញ្ហាក្នុងការនិយាយ ឬសរសេរ

ការលំបាកក្នុងរកពាក្យត្រឹមត្រូវ សួរសំណួរឡើងវិញ ឬមិនអាចដើរតាមការសន្ទនា—ដូចជាឈប់នៅពាក្យកណ្តាល ឬប្រើពាក្យខុស—អាចជាកម្រងអព្យាក្រឹត។

៦. ដាក់របស់ខុសកន្លែង និងមិនអាចរកឃើញឡើងវិញ

ខាត់របស់ញឹកញាប់នៅកន្លែងចម្លែក (ដូចជាកូនសោរនៅក្នុងទូទឹកកក) និងមិនអាចចងចាំកន្លែងដែលដាក់ ដោយមិនអាចតាមតម្រូវឡើងវិញ គឺជាច្រើនជាងភាពអវិជ្ជមាន។

៧. ផ្លាស់ប្តូរអារម្មណ៍ ឬភាពជាមនុស្ស

ការផ្លាស់ប្តូរភាំងដូចជាការបារម្ភ ធ្លាក់ទឹកចិត្ត ភាពអសកម្ម ឬការដកខ្លួនចេញពីសកម្មភាពសង្គម—ជារឿយៈត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភាពតានតឹង—អាចជាសញ្ញាដំបូងនៃជំងឺរើម ជាពិសេសនៅពេលល្ងាច (sundowning)។

៨. ការវិនិច្ឆ័យអន់ ឬការសម្រេចចិត្តអន់

ការធ្វើជម្រើសអាក្រក់ ដូចជាផ្តល់លុយដោយហត់ហួរ ឬមិនថែរក្សាសុខភាពផ្ទាល់ខ្លួន អាចហាក់ដូចជាភាពច្រលំ ប៉ុន្តែអាចជាសញ្ញានៃការគិតអន់។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

សញ្ញាទាំងនេះញឹកញាប់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាស់ ភាពតានតឹង ឬបញ្ហាតូចតាច ប៉ុន្តែវាត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់។ ជំងឺរើមប៉ះពាល់ដល់លាននៃមនុស្ស និងការរកឃើញទាន់ពេលអាចឱ្យរាល់ការផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅ ថ្នាំ ឬការគាំទ្រយឺតការរីករាលដាល។ បើមានសញ្ញាជាច្រើន សូមស្វែងរកការវាយតម្លៃពីអ្នកជំនាញ—កុំរង់ចាំ។ នៅមានការប្រុងប្រយ័ត្នសម្រាប់ខ្លួនឯង និងអ្នកជិតខាង។