ជំងឺលើសសម្ពាធឈាមដែលស្ត្រីមានផ្ទៃពោះគួរយល់ដឹង!

ជំងឺលើសសម្ពាធឈាម (Hypertension) អំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះគឺជាបញ្ហាសុខភាពដ៏សំខាន់មួយ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ទាំងម្តាយ និងទារក។ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះគួរយល់ដឹងអំពីសញ្ញា ហានិភ័យ និងវិធីគ្រប់គ្រងជំងឺនេះ ដើម្បីធានាសុខភាព និងសុវត្ថិភាពអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ។ អត្ថបទនេះនឹងពន្យល់អំពីជំងឺលើសសម្ពាធឈាម ប្រភេទ រោគសញ្ញា និងវិធានការបង្ការសម្រាប់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ។

ជំងឺលើសសម្ពាធឈាមអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះគឺជាអ្វី?

ជំងឺលើសសម្ពាធឈាមអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ គឺស្ថានភាពដែលស្ត្រីមានសម្ពាធឈាមខ្ពស់ (ធៀបនឹងតម្លៃធម្មតា ដែលជាទូទៅគឺ <120/80 mmHg)។ ជាធម្មតា សម្ពាធឈាមលើសពី 140/90 mmHg ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសម្ពាធឈាមខ្ពស់។ បញ្ហានេះអាចកើតឡើងមុន ឬអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ និងអាចបង្កផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរប្រសិនបើមិនត្រូវបានគ្រប់គ្រង។

ប្រភេទនៃជំងឺលើសសម្ពាធឈាមអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ

១. លើសសម្ពាធឈាមរ៉ាំរ៉ៃ (Chronic Hypertension)

• កើតឡើងមុនពេលមានផ្ទៃពោះ ឬមុនសប្តាហ៍ទី ២០ នៃការមានផ្ទៃពោះ។
ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម
• ជាធម្មតា ស្ត្រីដែលមានបញ្ហានេះត្រូវបន្តការព្យាបាល និងតាមដានយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។

២. លើសសម្ពាធឈាមអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ (Gestational Hypertension)

• កើតឡើងបន្ទាប់ពីសប្តាហ៍ទី ២០ នៃការមានផ្ទៃពោះ និងជាធម្មតាបាត់ទៅវិញបន្ទាប់ពីសម្រាលកូន។
• មិនមានបញ្ហាផ្សេងទៀតដូចជាប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងទឹកនោមទេ។
ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

៣. ជំងឺពកស្បូន (Preeclampsia)

• ជាប្រភេទធ្ងន់ធ្ងរនៃលើសសម្ពាធឈាម ដែលអាចកើតឡើងបន្ទាប់ពីសប្តាហ៍ទី ២០ នៃការមានផ្ទៃពោះ។
ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម
• អមដោយរោគសញ្ញាដូចជា មានប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងទឹកនោម ឬបញ្ហាសរីរាង្គផ្សេងៗ (ឧ. ក្រលៀន ថ្លើម)។
• អាចនាំទៅរកផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរដូចជា Eclampsia (ខាន់ឆ្កួតជ្រូក) ប្រសិនបើមិនត្រូវបានព្យាបាល។
ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

៤. លើសសម្ពាធឈាមរ៉ាំរ៉ៃរួមជាមួយជំងឺពកស្បូន

• កើតឡើងនៅពេលស្ត្រីដែលមានជំងឺលើសសម្ពាធឈាមរ៉ាំរ៉ៃមុនពេលមានផ្ទៃពោះ បែរជាវិវត្តទៅជាជំងឺពកស្បូនអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ។

រោគសញ្ញាដែលស្ត្រីមានផ្ទៃពោះគួរសង្កេត

ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះគួរយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះរោគសញ្ញាដូចខាងក្រោម ព្រោះវាអាចជាសញ្ញាព្រមាននៃជំងឺលើសសម្ពាធឈាម ឬជំងឺពកស្បូន៖

• ឈឺក្បាលធ្ងន់ធ្ងរ ឬឈឺក្បាលឥតឈប់ឈរ។
• ហើមខ្លាំង នៅដៃ ជើង ឬមុខ (ជាពិសេសប្រសិនបើហើមភ្លាមៗ)។
• ចង្អោរ ឬក្អួត ដែលមិនទាក់ទងនឹងអាការៈផ្តាសាយធម្មតា។
• បញ្ហាភ្នែក ដូចជាមើលមិនច្បាស់ មើលឃើញពន្លឺភ្លឹបភ្លែត ឬបាត់បង់ការមើលឃើញបណ្តោះអាសន្ន។
• ឈឺចាប់នៅផ្នែកខាងលើនៃថ្ងាស់ (តំបន់ថ្លើម)។
• ពិបាកដកដង្ហើម ឬមានអារម្មណ៍ថប់ដង្ហើម។
• ទឹកនោមមានប្រូតេអ៊ីន (អាចត្រូវបានរកឃើញតាមរយៈការពិនិត្យរបស់គ្រូពេទ្យ)។

ចំណាំ៖ រោគសញ្ញាខ្លះអាចមិនបង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់ទេ ដូច្នេះការពិនិត្យសម្ពាធឈាមជាប្រចាំអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់។

ហានិភ័យនៃជំងឺលើសសម្ពាធឈាមអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ

ប្រសិនបើមិនត្រូវបានគ្រប់គ្រង ជំងឺលើសសម្ពាធឈាមអាចបណ្តាលឱ្យមានផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរដល់ម្តាយ និងទារក ដូចជា៖

• សម្រាប់ម្តាយ៖
  • ជំងឺពកស្បូន ឬខាន់ឆ្កួតជ្រូក។
  • ដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬគាំងបេះដូង។
  • បញ្ហាក្រលៀន ឬថ្លើម។
• សម្រាប់ទារក៖
  • កំណើតមិនគ្រប់ខែ (Premature Birth)។
  • ទារកមានទម្ងន់ទាប។
  • ការលូតលាស់យឺតនៅក្នុងស្បូន។
  • ក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ អាចនាំឱ្យបាត់បង់ទារក។

វិធានការបង្ការ និងគ្រប់គ្រង

ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះអាចកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺលើសសម្ពាធឈាមដោយអនុវត្តតាមវិធានការដូចខាងក្រោម៖

១. ពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ

• ទៅជួបគ្រូពេទ្យឯកទេសសម្ភពជាប្រចាំ ដើម្បីវាស់សម្ពាធឈាម និងពិនិត្យសុខភាពទូទៅ។
• ធ្វើការពិនិត្យទឹកនោម និងឈាម ដើម្បីរកឃើញសញ្ញានៃជំងឺពកស្បូន។

២. រក្សារបបអាហារដែលមានសុខភាព

• ញ៉ាំអាហារសម្បូរជាតិសរសៃ និងវីតាមីន (ឧ. ផ្លែប័រ បន្លែបៃតង គ្រាប់ធញ្ញជាតិ)។
• កាត់បន្ថយជាតិអំបិល និងអាហារកែច្នៃ (ឧ. មីកញ្ចប់ អាហារកំប៉ុង) ដើម្បីជៀសវាងការបង្កើនសម្ពាធឈាម។
• ផឹកទឹកឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ (៨-១០ កែវក្នុងមួយថ្ងៃ)។

៣. ហាត់ប្រាណសមស្រប

• ធ្វើលំហាត់ប្រាណស្រាលៗ ដូចជាដើរលឿន ឬហាត់យូហ្គាសម្រាប់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ (តាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ)។
• ជៀសវាងការហាត់ប្រាណធ្ងន់ ឬសកម្មភាពដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ទារក។

៤. គ្រប់គ្រងស្ត្រេស

• អនុវត្តលំហាត់ដកដង្ហើមជ្រៅៗ ឬសមាធិខ្លីៗ ដើម្បីបន្ថយភាពតានតឹង។
• សម្រាកឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ (៧-៨ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ) និងជៀសវាងការនៅយប់ជ្រៅ។

៥. ជៀសវាងអាកប្បកិរិយាគ្រោះថ្នាក់

• ឈប់ជក់បារី និងជៀសវាងការស្រូបផ្សែងបារី។
• កាត់បន្ថយជាតិកាហ្វេអ៊ីន (ឧ. កាហ្វេ តែគុជ) ព្រោះវាអាចបង្កើនសម្ពាធឈាម។
• ជៀសវាងការផឹកស្រា ឬគ្រឿងស្រវឹង។

៦. ប្រើថ្នាំតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ

• ប្រសិនបើអ្នកមានជំងឺលើសសម្ពាធឈាមរ៉ាំរ៉ៃ ឬត្រូវការថ្នាំដើម្បីគ្រប់គ្រងសម្ពាធឈាម ត្រូវប្រើថ្នាំតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ។
• កុំប្រើថ្នាំដោយខ្លួនឯង ព្រោះថ្នាំមួយចំនួនអាចប៉ះពាល់ដល់ទារក។

ពេលណាគួរទៅជួបគ្រូពេទ្យ?

ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះគួរទៅជួបគ្រូពេទ្យភ្លាមៗ ប្រសិនបើសម្គាល់ឃើញ៖

• រោគសញ្ញានៃជំងឺពកស្បូន (ឧ. ឈឺក្បាលធ្ងន់ធ្ងរ មើលមិនច្បាស់ ឬឈឺចាប់នៅថ្ងាស់)។
• ចលនារបស់ទារកថយចុះ ឬឈប់។
• ហូរឈាមតាមទ្វារមាស ឬឈឺចាប់ខ្លាំងនៅថ្ងាស់។

សារលើកទឹកចិត្ត

ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះជាទីស្រឡាញ់! ការមានផ្ទៃពោះគឺជាដំណើរដ៏អស្ចារ្យ ប៉ុន្តែក៏តម្រូវឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសុខភាព។ ជំងឺលើសសម្ពាធឈាមអាចគ្រប់គ្រងបានប្រសិនបើអ្នកសង្កេត និងធ្វើសកម្មភាពទាន់ពេល។ ចូរទៅជួបគ្រូពេទ្យជាប្រចាំ ញ៉ាំអាហារមានសុខភាព និងរក្សាអាកប្បកិរិយាវិជ្ជមាន។ អ្នកគឺជាអ្នកការពារសុខភាពរបស់ខ្លួនឯង និងទារក។ តស៊ូទៅ អ្នកអាចធ្វើបាន!

ចំណាំ៖ ព័ត៌មាននេះផ្អែកលើចំណេះដឹងវេជ្ជសាស្ត្រទូទៅ។ ប្រសិនបើអ្នកមានការព្រួយបារម្ភអំពីសុខភាពអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ សូមពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យឯកទេសសម្ភព។