កូនរៀននិយាយតាំងពីថ្ងៃដំបូងដែលកើតមក មិនមែនចាំដល់ចេញពាក្យដំបូងទេ។ មុននិយាយបាន កូនត្រូវស្តាប់ឱ្យបានច្រើនសិន។
វិទ្យាស្ថានជាតិស្រាវជ្រាវការស្តាប់ និងការនិយាយរបស់អាមេរិក (NIDCD) បញ្ជាក់ថា ៣ ឆ្នាំដំបូងនៃជីវិត ជាពេលដែលខួរក្បាលរៀនភាសាបានលឿនបំផុត។
ខាងក្រោមជាអ្វីដែលកុមារភាគច្រើនធ្វើបានតាមវ័យ។ កុមារម្នាក់ៗលូតលាស់លឿនយឺតខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច ដូច្នេះសូមប្រើជាការណែនាំ មិនមែនជាការប្រឡងទេ។
ពីកើតដល់ ៣ ខែ៖ ចាប់ផ្តើមស្គាល់សំឡេងម៉ាក់
ការស្តាប់៖
- ភ្ញាក់ ឬមានប្រតិកម្មនឹងសំឡេងខ្លាំង
- ស្ងប់ ឬញញឹម ពេលមានគេនិយាយជាមួយ
- ស្គាល់សំឡេងរបស់ឪពុកម្តាយ
ការបញ្ចេញសំឡេង៖
- បញ្ចេញសំឡេង «អឺ អូ» ពេលសប្បាយចិត្ត
- យំខុសៗគ្នា តាមតម្រូវការ (ឃ្លាន ងងុយ មិនស្រួលខ្លួន)
- ញញឹមពេលឃើញមុខអ្នក
៤ ដល់ ៦ ខែ៖ ចាប់ផ្តើមបញ្ចេញសំឡេងលេង
ការស្តាប់៖
- ងាកភ្នែកមើលទៅរកប្រភពសំឡេង
- ដឹងថាអ្នកនិយាយសំឡេងទន់ភ្លន់ ឬសំឡេងខ្លាំង
- ចាប់អារម្មណ៍លើប្រដាប់លេងដែលមានសំឡេង
ការបញ្ចេញសំឡេង៖
- បញ្ចេញសំឡេង «ប៉ា បា ម៉ា» ដែលមានអក្សរ ប ប៉ ម
- សើចចេញសំឡេង
- បញ្ចេញសំឡេងក្នុងបំពង់កពេលលេងម្នាក់ឯង ឬលេងជាមួយអ្នក
៧ ដល់ ១២ ខែ៖ យល់ពាក្យដំបូង និងនិយាយពាក្យដំបូង
ការស្តាប់ និងការយល់៖
- ងាកក្បាលទៅរកសំឡេង
- យល់ពាក្យដែលឮជាប្រចាំ ដូចជា «កែវ» ឬ «ទឹកដោះ»
- ធ្វើតាមសំណើងាយៗ ដូចជា «មកនេះ»
- យល់ពាក្យ «ទេ» ដោយឈប់មួយភ្លែតពេលឮ
ការនិយាយ និងកាយវិការ៖
- បញ្ចេញសំឡេងវែងៗជាប់គ្នា ដូចជា «បាបាបា» «ម៉ាម៉ាម៉ា»
- ធ្វើតាមសំឡេងដែលឮ
- ប្រើកាយវិការ ដូចជាបកដៃលា
- ហៅ «ម៉ាក់» «ប៉ា» ឬឈ្មោះផ្សេងសម្រាប់ឪពុកម្តាយ
- និយាយបាន ១ ឬ ២ ពាក្យ នៅពេលគម្រប់ខួប ១ ឆ្នាំ
១២ ដល់ ២៤ ខែ៖ ពាក្យកើនលឿន និងចាប់ផ្តើមភ្ជាប់ពាក្យ
ប្រហែល ១៨ ខែ៖
- ព្យាយាមនិយាយបាន ៣ ពាក្យ ឬច្រើនជាង ក្រៅពី «ម៉ាក់» និង «ប៉ា»
- ធ្វើតាមបញ្ជាងាយៗដោយមិនចាំបាច់ចង្អុល ដូចជា «យកឱ្យម៉ាក់»
ប្រហែល ២ ឆ្នាំ៖
- និយាយ ២ ពាក្យភ្ជាប់គ្នា ដូចជា «ថែមទឹកដោះ»
- ចង្អុលរូបក្នុងសៀវភៅពេលអ្នកសួរ ដូចជា «ខ្លាឃ្មុំនៅឯណា?»
- ចង្អុលផ្នែកនៃរាងកាយបានយ៉ាងតិច ២ កន្លែងពេលអ្នកសួរ
- ប្រើកាយវិការច្រើនជាងមុន ដូចជាងក់ក្បាល ឬផ្លុំថើប
ពេញមួយឆ្នាំនេះ កូនក៏៖
- ចូលចិត្តស្តាប់រឿងនិទាន និងបទចម្រៀង
- ចេះពាក្យថ្មីជាប្រចាំ
- សួរសំណួរ ១ ឬ ២ ពាក្យ ដូចជា «ទៅណា?»
ឪពុកម្តាយជួយកូនបានដូចម្តេច?
កុមាររៀននិយាយតាមរយៈការនិយាយ លេង និងទំនាក់ទំនងជាមួយមនុស្ស។ មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងជំងឺអាមេរិក (CDC) ណែនាំ៖
- និយាយជាមួយកូនចំមុខ។ អង្គុយចុះឱ្យភ្នែកថ្នាក់ស្មើកូន ហើយមើលមុខកូនពេលនិយាយ។
- បន្ថែមពាក្យលើអ្វីដែលកូននិយាយ។ បើកូនថា «ឆ្កែ» អ្នកឆ្លើយថា «បាទ ឆ្កែ។ ឆ្កែព្រុស វូហ្វ វូហ្វ»។
- និយាយពាក្យត្រឹមត្រូវឡើងវិញ ដោយមិនស្តី។ បើកូននិយាយមិនច្បាស់ថា «ថែមចេ» អ្នកថា «កូនចង់បានចេកថែម»។
- អានសៀវភៅរូបភាពជាមួយគ្នា។ ចង្អុលរូប ហើយប្រាប់ឈ្មោះដោយពាក្យងាយៗ។
- ទុកទូរស័ព្ទរបស់អ្នកចុះ។ កូនត្រូវការឱ្យអ្នកឆ្លើយតបនឹងពាក្យ និងកាយវិការរបស់គេ។
ចំពោះអេក្រង់៖ CDC មិនណែនាំឱ្យកុមារអាយុក្រោម ២ ឆ្នាំមើលទូរស័ព្ទ ថេប្លេត ឬទូរទស្សន៍ទេ លើកលែងតែការហៅវីដេអូជាមួយសាច់ញាតិ។ ពេលកូនអាយុ ២ ឆ្នាំ សូមកុំឱ្យលើស ១ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយគួរមានមនុស្សធំអង្គុយមើលជាមួយ។
ពេលណាគួរនាំកូនទៅពិនិត្យ?
CDC ណែនាំឱ្យឪពុកម្តាយធ្វើសកម្មភាពពីដំបូង កុំចាំ។ សូមជួបគ្រូពេទ្យកុមារ បើ៖
- កូនមិនភ្ញាក់ ឬមិនងាកទៅរកសំឡេង
- កូនអាយុ ១ ឆ្នាំ មិនទាន់ហៅ «ម៉ាក់» «ប៉ា» មិនបកដៃលា ឬមិនយល់ពាក្យ «ទេ»
- កូនអាយុ ១៨ ខែ មិនព្យាយាមនិយាយពាក្យអ្វីក្រៅពី «ម៉ាក់» «ប៉ា»
- កូនអាយុ ២ ឆ្នាំ មិនទាន់និយាយ ២ ពាក្យភ្ជាប់គ្នា
- កូនបាត់ជំនាញដែលធ្លាប់ចេះ ដូចជាធ្លាប់និយាយ រួចឈប់និយាយ
គ្រូពេទ្យច្រើនតែពិនិត្យការស្តាប់ជាមុន ព្រោះបញ្ហាត្រចៀកអាចធ្វើឱ្យកូននិយាយយឺត។ បន្ទាប់មក គ្រូពេទ្យអាចបញ្ជូនទៅអ្នកជំនាញផ្នែកការនិយាយ និងភាសា។
កុំគិតថា «ចាំធំបន្តិចនឹងចេះនិយាយឯង»។ បើមានបញ្ហាមែន ការជួយពីដំបូងផ្តល់លទ្ធផលល្អជាង។ បើគ្មានបញ្ហា អ្នកក៏បានធូរចិត្ត។
អត្ថបទនេះសម្រាប់ជាចំណេះដឹងទូទៅ មិនអាចជំនួសការពិនិត្យពីគ្រូពេទ្យបានទេ។