យើងច្រើនតែគិតដល់សុខភាពពេលឈឺ។ តាមពិត រាងកាយប្រាប់យើងរាល់ថ្ងៃថាវាកំពុងធ្វើការបានល្អឬអត់។
ខាងក្រោមជាសញ្ញា ៨ យ៉ាងដែលអ្នកអាចពិនិត្យដោយខ្លួនឯងនៅផ្ទះ។ សាករាប់មើលថា អ្នកមានប៉ុន្មាន។
សូមចាំថា សញ្ញាទាំងនេះជាដំណឹងល្អ តែមិនមែនជាការធានាថាអ្នកគ្មានជំងឺទេ។ ជំងឺខ្លះ ដូចជាសម្ពាធឈាមខ្ពស់ គ្មានអាការៈអ្វីសោះ។
១. គេងលក់ស្រួល ភ្ញាក់មកស្រស់ស្រាយ
មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងជំងឺអាមេរិក (CDC) ថា មនុស្សពេញវ័យត្រូវការគេង ៧ ម៉ោង ឬច្រើនជាងនេះក្នុងមួយយប់។
បើអ្នកចូលគេងមិនយូរក៏លក់ គេងបានគ្រប់ម៉ោង ហើយភ្ញាក់មកមានកម្លាំង នេះជាសញ្ញាល្អ។ ការគេងគ្រប់គ្រាន់ជួយរក្សាទម្ងន់ និងបន្ថយហានិភ័យជំងឺបេះដូង និងទឹកនោមផ្អែម។
២. បន្ទោរបង់ស្រួល និងទៀងទាត់
អ្នកមិនចាំបាច់បន្ទោរបង់រាល់ថ្ងៃទេ។ គ្រូពេទ្យនៅ Cleveland Clinic ពន្យល់ថា អ្នកខ្លះទៅច្រើនដងក្នុងមួយថ្ងៃ អ្នកខ្លះទៅតែប៉ុន្មានដងក្នុងមួយសប្តាហ៍។ ទាំងពីរសុទ្ធតែធម្មតា។
សញ្ញាល្អគឺ៖ ទម្លាប់របស់អ្នកមិនប្រែប្រួលច្រើន អ្នកមិនចាំបាច់ប្រឹងខ្លាំង ហើយផ្ទៃពោះមិនតឹងណែន។
សូមទៅជួបគ្រូពេទ្យ បើទម្លាប់ប្រែប្រួលខ្លាំងយូរជាង ២ សប្តាហ៍ ឈឺពោះ ឬលាមកមានឈាម។
៣. ទឹកនោមពណ៌លឿងស្រាល
មន្ទីរពេទ្យ Mayo Clinic ថា ទឹកនោមធម្មតាមានពណ៌ពីថ្លា ដល់លឿងស្រាល។ ពណ៌នេះបង្ហាញថាអ្នកផឹកទឹកគ្រប់។
បើពណ៌លឿងចាស់ វាច្រើនតែមានន័យថាអ្នកផឹកទឹកតិច។ អាហារខ្លះ វីតាមីន និងថ្នាំ ក៏អាចធ្វើឱ្យពណ៌ប្រែប្រួលបានដែរ។
សូមទៅជួបគ្រូពេទ្យ បើទឹកនោមមានឈាម ឬមានពណ៌ចាស់ ឬពណ៌ទឹកក្រូច ព្រមជាមួយលាមកពណ៌ស្លេក និងស្បែក ឬភ្នែកលឿង។ នេះអាចជាសញ្ញានៃបញ្ហាថ្លើម។
៤. ឡើងជណ្តើរ ៤ ជាន់មិនហត់ខ្លាំង
សមាគមជំងឺបេះដូងអឺរ៉ុប (ESC) បានផ្សព្វផ្សាយការសិក្សាមួយអំពីការធ្វើតេស្តងាយៗ៖ ឡើងជណ្តើរ ៤ ជាន់ (៦០ កាំ) ក្នុងល្បឿនលឿន ដោយមិនឈប់ និងមិនរត់។
- ឡើងបានក្នុងរយៈពេលមិនដល់ ១ នាទី៖ កម្លាំងបេះដូង និងសួតល្អ
- ប្រើពេល ១ នាទីកន្លះ ឬយូរជាង៖ អ្នកស្រាវជ្រាវណែនាំឱ្យទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យ
ការសិក្សានេះធ្វើលើអ្នកជំងឺ ១៦៥ នាក់ដែលសង្ស័យថាមានជំងឺបេះដូង ដូច្នេះវាជាការពិនិត្យប្រហាក់ប្រហែល មិនមែនជាការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យទេ។ អ្នកមានជំងឺបេះដូង ឬឈឺជង្គង់ មិនគួរសាកដោយខ្លួនឯងទេ។
៥. បេះដូងលោត ៦០ ទៅ ១០០ ដងក្នុងមួយនាទី ពេលសម្រាក
សមាគមបេះដូងអាមេរិក (AHA) ថា ចង្វាក់បេះដូងធម្មតាពេលអង្គុយ ឬដេកសម្រាក គឺចន្លោះពី ៦០ ទៅ ១០០ ដងក្នុងមួយនាទី។ អ្នកហាត់ប្រាណជាប្រចាំអាចទាបជាង ៦០ ព្រោះសាច់ដុំបេះដូងរឹងមាំ។
របៀបវាស់៖ អង្គុយសម្រាកប៉ុន្មាននាទី។ ដាក់ម្រាមចង្អុល និងម្រាមកណ្ដាលលើកដៃខាងក្នុង។ រាប់ចំនួនលោតក្នុង ៦០ វិនាទី។
សូមទៅជួបគ្រូពេទ្យ បើចង្វាក់បេះដូងខុសធម្មតាជាប់រហូត ឬអ្នកវិលមុខ ខ្សោយ ឬសន្លប់។
៦. ចង្កេះមិនធំពេក
ខ្លាញ់ជុំវិញពោះគ្រោះថ្នាក់ជាងខ្លាញ់ត្រង់ត្រគាក ឬភ្លៅ។ វិទ្យាស្ថានបេះដូង សួត និងឈាមអាមេរិក (NHLBI) ថា ហានិភ័យជំងឺបេះដូង និងទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២ កើនឡើង បើទំហំចង្កេះ៖
- ស្ត្រី៖ លើសពី ៨៨ សង់ទីមែត្រ
- បុរស៖ លើសពី ១០២ សង់ទីមែត្រ
អ្នកជំនាញជាច្រើនប្រើកម្រិតទាបជាងនេះសម្រាប់ជនជាតិអាស៊ី គឺ ៨០ សង់ទីមែត្រសម្រាប់ស្ត្រី និង ៩០ សង់ទីមែត្រសម្រាប់បុរស។
របៀបវាស់៖ ឈរត្រង់ រុំខ្សែវាស់ជុំវិញពោះ ខាងលើឆ្អឹងត្រគាកបន្តិច។ វាស់ក្រោយពេលដកដង្ហើមចេញ។
៧. របួសតូចៗឆាប់ជា
មុខរបួសតូច ស្នាមមូសខាំ ឬស្នាមរលាត់ ដែលជាលឿនតាមធម្មតា បង្ហាញថាឈាមរត់បានល្អ ហើយរាងកាយជួសជុលខ្លួនឯងបានល្អ។
ផ្ទុយទៅវិញ CDC រាប់មុខរបួសដែលជាយឺតខ្លាំង ជាសញ្ញាមួយនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២។ បើរបួសរបស់អ្នកជាយឺត ហើយអ្នកស្រេកទឹក និងនោមញឹកញាប់ សូមទៅពិនិត្យជាតិស្ករក្នុងឈាម។
៨. ទប់ទល់នឹងភាពតានតឹងប្រចាំថ្ងៃបាន
សុខភាពមិនមែនមានតែរាងកាយទេ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) កំណត់ថា សុខភាពផ្លូវចិត្តល្អ គឺពេលដែលអ្នក៖
- ទប់ទល់នឹងភាពតានតឹងក្នុងជីវិតបាន
- រៀន និងធ្វើការបានល្អ
- ប្រើសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនបាន
- ចូលរួមជាមួយគ្រួសារ និងសហគមន៍បាន
អ្នកមិនចាំបាច់សប្បាយចិត្តរាល់ថ្ងៃទេ។ ប៉ុន្តែបើអ្នកពិបាកចិត្ត ហើយឆាប់ងើបឡើងវិញបាន នោះជាសញ្ញាល្អ។ បើការពិបាកចិត្តអូសបន្លាយជាច្រើនសប្តាហ៍ សូមនិយាយជាមួយមនុស្សដែលអ្នកទុកចិត្ត ឬគ្រូពេទ្យ។
មានគ្រប់ទាំង ៨ ហើយ ចុះនៅត្រូវពិនិត្យសុខភាពទៀតទេ?
បើអ្នកមានសញ្ញាទាំង ៨ សូមអបអរសាទរ។ រាងកាយរបស់អ្នកកំពុងធ្វើការបានល្អ។
ប៉ុន្តែចម្លើយគឺ នៅត្រូវពិនិត្យ។ ជំងឺខ្លះមិនបង្ហាញសញ្ញាអ្វីសោះក្នុងរយៈពេលច្រើនឆ្នាំ៖
- សម្ពាធឈាមខ្ពស់៖ សមាគមបេះដូងអាមេរិកថា មនុស្សភាគច្រើនគ្មានអាការៈអ្វីទេ។
- ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២៖ CDC ថាវាកើតឡើងយឺតៗ ហើយជួនកាលគ្មានសញ្ញា។
ដូច្នេះ សូមវាស់សម្ពាធឈាម និងពិនិត្យឈាមម្តងម្កាល ជាពិសេសបើអ្នកមានអាយុច្រើន ឬមានសាច់ញាតិកើតជំងឺទាំងនេះ។
បើអ្នកខ្វះសញ្ញាណាមួយ កុំភ័យ។ វាមិនមែនមានន័យថាអ្នកឈឺទេ តែជាចំណុចដែលគួរយកចិត្តទុកដាក់។
អត្ថបទនេះសម្រាប់ជាចំណេះដឹងទូទៅ មិនអាចជំនួសការពិនិត្យពីគ្រូពេទ្យបានទេ។