យើងមិនអាចគ្រប់គ្រងអ្វីគ្រប់យ៉ាងក្នុងជីវិតបានទេ — សេដ្ឋកិច្ច អាកាសធាតុ ឬអាកប្បកិរិយាអ្នកដទៃ។ ប៉ុន្តែមាន ៧ រឿងដែលនៅក្នុងដៃអ្នក ដែលគេហៅថា ៧M៖ Mind (គំនិត) Mouth (ពាក្យសម្ដី) Move (ចលនា) Morning (ពេលព្រឹក) Meal (អាហារ) Money (លុយ) និង Mood (អារម្មណ៍)។
បើអ្នកគ្រប់គ្រង ៧ រឿងនេះបានល្អ រឿងផ្សេងទៀតនឹងងាយស្រួលជាងមុនច្រើន។ តោះមើលម្តងមួយៗ!
១. Mind — គ្រប់គ្រងគំនិត
គំនិតជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃអ្វីទាំងអស់។ ពេលមានបញ្ហា សូមសួរខ្លួនឯងថា “តើខ្ញុំអាចធ្វើអ្វីបាន?” ជំនួសឱ្យ “ហេតុអ្វីមកខ្ញុំ?”។
- ផ្តោតលើអ្វីដែលអ្នកអាចផ្លាស់ប្តូរបាន ហើយលែងចោលអ្វីដែលមិនអាច
- ជ្រើសរើសអ្វីដែលអ្នកមើល និងស្តាប់៖ មាតិកាអវិជ្ជមានច្រើនពេក ធ្វើឱ្យគំនិតអវិជ្ជមានដែរ
- អានសៀវភៅ ឬរៀនអ្វីថ្មីបន្តិចម្តងៗរៀងរាល់ថ្ងៃ
២. Mouth — គ្រប់គ្រងពាក្យសម្ដី
ពាក្យដែលនិយាយចេញហើយ យកមកវិញមិនបានទេ។ ពាក្យតែមួយឃ្លា អាចបំផុសមនុស្ស ឬបំផ្លាញទំនាក់ទំនងច្រើនឆ្នាំ។
- គិតមុននិយាយ ជាពិសេសពេលខឹង — ឈប់ស្ងាត់សិន ១០ វិនាទី
- ជៀសវាងនិយាយដើមអ្នកដទៃ
- អរគុណ និងសុំទោស ឱ្យបានញឹកញាប់
- ម្យ៉ាងទៀត “Mouth” ក៏មានន័យថា គ្រប់គ្រងអ្វីដែលអ្នកដាក់ចូលមាត់ផងដែរ (មើល Meal ខាងក្រោម)
៣. Move — គ្រប់គ្រងចលនា
អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ណែនាំថា មនុស្សពេញវ័យគួរ៖
- ហាត់ប្រាណកម្រិតមធ្យម (ដូចជាដើរលឿន ជិះកង់) ១៥០–៣០០ នាទីក្នុងមួយសប្តាហ៍ (ប្រហែល ៣០ នាទី ៥ ថ្ងៃ)
- ហាត់ពង្រឹងសាច់ដុំ យ៉ាងតិច ២ ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍
- កាត់បន្ថយពេលអង្គុយមួយកន្លែងយូរៗ
ដំណឹងល្អ៖ WHO មិនតម្រូវឱ្យហាត់ជាប់រូបរយៈពេលវែងទៀតទេ — ចលនាបន្តិចក៏រាប់ចូលដែរ ដូចជាឡើងជណ្ដើរជំនួសជណ្ដើរយន្ត។
៤. Morning — គ្រប់គ្រងពេលព្រឹក
ពេលព្រឹកល្អ ចាប់ផ្តើមពី យប់មុន។ មនុស្សពេញវ័យគួរគេងយ៉ាងតិច ៧ ម៉ោងក្នុងមួយយប់។
- កុំអូសទូរស័ព្ទមុនគេង — មើលវីដេអូមួយ អាចក្លាយជាមួយម៉ោង
- មិនផឹកកាហ្វេពេលរសៀល ដើម្បីគេងលក់ស្និត
- ពេលព្រឹក ចេញទទួល ពន្លឺថ្ងៃ ដើម្បីប្រាប់រាងកាយថា “ដល់ម៉ោងភ្ញាក់ហើយ”
- ធ្វើការងារសំខាន់បំផុតមួយមុនគេ មុននឹងបើក Facebook ឬ Telegram
៥. Meal — គ្រប់គ្រងអាហារ
អ្វីដែលអ្នកញ៉ាំរៀងរាល់ថ្ងៃ កំណត់កម្លាំង និងសុខភាពរបស់អ្នក។
- ញ៉ាំបន្លែ ផ្លែឈើ និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិច្រើនជាងអាហារបំពង
- កាត់បន្ថយភេសជ្ជៈផ្អែម ដូចជាទឹកតែក្រូចឆ្មារ និងទឹកក្រូចអំពៅផ្អែមច្រើន
- ញ៉ាំយឺតៗ ហើយឈប់ពេលឆ្អែតល្មម មុនពេលតឹងពោះ
- ផឹកទឹកឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ជាពិសេសនៅថ្ងៃក្តៅ
៦. Money — គ្រប់គ្រងលុយ
មិនមែនរកបានច្រើនទេដែលសំខាន់ តែ ចេះចាយ គឺសំខាន់ជាង។ វិធីងាយមួយគឺច្បាប់ ៥០/៣០/២០៖
- ៥០% សម្រាប់របស់ចាំបាច់៖ ថ្លៃផ្ទះ ទឹកភ្លើង ម្ហូបអាហារ ធ្វើដំណើរ ការបង់រំលោះបំណុលអប្បបរមា
- ៣០% សម្រាប់របស់ចង់បាន៖ ញ៉ាំអាហារខាងក្រៅ កាហ្វេ ទៅលេង សម្លៀកបំពាក់ម៉ាក
- ២០% សម្រាប់អនាគត៖ មូលនិធិសង្គ្រោះបន្ទាន់ សន្សំទិញផ្ទះឬម៉ូតូ ឬសងបំណុលឱ្យឆាប់អស់
គន្លឹះ៖ ពេលបើកប្រាក់ខែ សូម ដាក់សន្សំមុន ចាយក្រោយ។ បើច្បាប់ ៥០/៣០/២០ មិនសមនឹងប្រាក់ខែអ្នក ចាប់ផ្តើមពី ៥% ឬ ១០% ក៏បានដែរ — សំខាន់គឺធ្វើជាប់រៀងរាល់ខែ។
៧. Mood — គ្រប់គ្រងអារម្មណ៍
អារម្មណ៍អាក្រក់មិនអីទេ តែកុំឱ្យវាគ្រប់គ្រងការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នក។ គួរចាំថា M ទាំង ៦ ខាងលើ ជួយអារម្មណ៍ផងដែរ៖ គេងគ្រប់ ញ៉ាំល្អ និងហាត់ប្រាណ ធ្វើឱ្យចិត្តនឹងនជាង។
- ពេលខឹង ឬស្ត្រេស សាកចេញដើរ ឬដកដង្ហើមយឺតៗ មុននឹងឆ្លើយតប
- ធ្វើសកម្មភាពដែលអ្នកចូលចិត្ត ហើយនៅជិតមនុស្សដែលគាំទ្រអ្នក
- បើអារម្មណ៍ធ្លាក់ចុះយូរ មិនធូរស្រាល សូមនិយាយជាមួយមនុស្សដែលអ្នកទុកចិត្ត ឬគ្រូពេទ្យ — នេះមិនមែនជាភាពខ្សោយទេ
ចាប់ផ្តើមយ៉ាងម៉េច?
កុំព្យាយាមកែទាំង ៧M ក្នុងពេលតែមួយ។ ជ្រើស M មួយ ដែលអ្នកខ្សោយបំផុត ហើយផ្តោតលើវារយៈពេល ២–៣ សប្តាហ៍។ ពេលវាក្លាយជាទម្លាប់ហើយ ចុះបន្ថែម M មួយទៀត។
គួរចាំថា មានរឿងជាច្រើនភ្ជាប់គ្នា៖ គេងគ្រប់ (Morning) ធ្វើឱ្យអារម្មណ៍ល្អ (Mood) ហើយនិយាយគិតច្រើនជាង (Mouth)។ កែមួយ ជួយរឿងផ្សេងទៀតផង។
សរុបមក
៧M គឺជា ៧ រឿងដែលនៅក្នុងដៃអ្នកទាំងស្រុង។ មិនចាំបាច់ធ្វើឱ្យល្អឥតខ្ចោះទេ គ្រាន់តែល្អជាងម្សិលមិញបន្តិច ជីវិតក៏ចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរហើយ។ ចុះអ្នកវិញ M ណាដែលពិបាកគ្រប់គ្រងជាងគេ? ចែករំលែកនៅខាងក្រោមមក!