ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជប៉ុនមកពី មជ្ឈមណ្ឌល RIKEN Center for Emergent Matter Science និង សាកលវិទ្យាល័យតូក្យូ បានបង្កើតរបកគំហើញដ៏អស្ចារ្យមួយ ដែលអាចក្លាយជាដំណោះស្រាយដ៏មានសក្តានុពលបំផុតសម្រាប់វិបត្តិការបំពុលផ្លាស្ទិកក្នុងមហាសមុទ្រ។
ផ្លាស្ទិកប្រភេទថ្មីនេះ (ហៅថា supramolecular plastic) អាចរលាយទាំងស្រុងក្នុងទឹកសមុទ្រក្នុងរយៈពេលតែ ពីរបីម៉ោង (ប្រហែល ១ ទៅ ៨.៥ ម៉ោង តាមការសាកល្បង) ដោយមិនបន្សល់ទុកកាកសំណល់ microplastics ឬសារធាតុពុលណាមួយឡើយ។ វាត្រូវបានផលិតពីសារធាតុធម្មជាតិដូចជា cellulose (សារធាតុពីរុក្ខជាតិ) និងសារធាតុសុវត្ថិភាពដែលប្រើក្នុងអាហារ។
(រូបភាព៖ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជប៉ុនកាន់សំណាកផ្លាស្ទិកថ្មីនេះ នៅមន្ទីរពិសោធន៍ RIKEN)
របៀបដំណើរការរបស់ផ្លាស្ទិកថ្មីនេះ
ផ្លាស្ទិកនេះប្រើប្រាស់ រចនាសម្ព័ន្ធស្ពាន់អំបិល (salt bridges) ដែលធ្វើឱ្យវាមានភាពរឹងមាំ និងប្រើប្រាស់បានដូចផ្លាស្ទិកធម្មតា។ ប៉ុន្តែនៅពេលជួបទឹកសមុទ្រ (ដែលមានអំបិល) ស្ពាន់អំបិលនឹងត្រូវបានបំបាត់ ធ្វើឱ្យផ្លាស្ទិករលាយទៅជាសារធាតុដើមវិញ។
- ក្នុងទឹកសមុទ្រ៖ រលាយក្នុងរយៈពេលតែពីរបីម៉ោង (សាកល្បងនៅមន្ទីរពិសោធន៍ Wako ជិតតូក្យូ បង្ហាញថាសំណាកតូចៗរលាយទាំងស្រុងក្នុងពេលតែ ១ ម៉ោង ពេលកូរទឹក)។
- ក្នុងដី៖ បែកខ្ទេចក្នុងរយៈពេលប្រហែល ១០ ថ្ងៃ និងបញ្ចេញសារធាតុដូចជាជីជាតិ (nitrogen និង phosphorus) ដែលជួយដល់ដំណាំ។
- អាចកែច្នៃឡើងវិញ៖ សារធាតុដើមអាចយកមកប្រើប្រាស់បានម្តងទៀត។
(រូបភាព៖ ការសាកល្បងនៅមន្ទីរពិសោធន៍ — ផ្លាស្ទិករលាយយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងទឹកអំបិល)
ហេតុផលដែលរបកគំហើញនេះសំខាន់ខ្លាំង
បច្ចុប្បន្ន ផ្លាស្ទិកជាង ១៤ លានតោនបានហូរចូលមហាសមុទ្ររាល់ឆ្នាំ បង្កើតជា microplastics ដែលបំផ្លាញសត្វសមុទ្រ ចូលក្នុងខ្សែសង្វាក់អាហារ និងប៉ះពាល់ដល់មនុស្ស។ ផ្លាស្ទិកធម្មតាត្រូវចំណាយពេលរាប់សិតវត្សរ៍ទើបបែកខ្ទេច។
អ្នកដឹកនាំក្រុមស្រាវជ្រាវ លោក Takuzo Aida បាននិយាយថា របកគំហើញនេះអាចប្រើសម្រាប់ការវេចខ្ចប់ ថង់ផ្លាស្ទិក និងផលិតផលប្រើតែម្តង ដែលជារឿយៗបញ្ចប់នៅក្នុងសមុទ្រ។ វាក៏អាចធ្វើឱ្យមានការកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ពីការដុតផ្លាស្ទិកផងដែរ។
(រូបភាព៖ ថង់ផ្លាស្ទិកថ្មីនេះរលាយទាំងស្រុងក្នុងទឹកសមុទ្រ ដោយមិនបន្សល់ស្នាម)
តើនឹងមាននៅលើទីផ្សារឬនៅ?
អ្នកស្រាវជ្រាវកំពុងទទួលបានចំណាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងពីឧស្សាហកម្មវេចខ្ចប់ និងក្រុមហ៊ុនផលិតផ្លាស្ទិក។ ទោះយ៉ាងណា នៅមិនទាន់មានផែនការពាណិជ្ជកម្មជាក់លាក់នៅឡើយ ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាជំហានដ៏សំខាន់ក្នុងការការពារបរិស្ថានសមុទ្រ និងជីវិតសត្វសមុទ្រ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន របកគំហើញនេះមិនត្រឹមតែជាវិទ្យាសាស្ត្រទេ ប៉ុន្តែជាសង្ឃឹមសម្រាប់ភពផែនដីរបស់យើង។ បើផ្លាស្ទិកប្រភេទនេះត្រូវបានផលិតនៅខ្នាតធំ វាអាចជួយកាត់បន្ថយការបំពុលមហាសមុទ្រយ៉ាងសំខាន់ និងការពារសត្វសមុទ្ររាប់លានក្បាល។
ជប៉ុនម្តងទៀត បានបង្ហាញថាវិទ្យាសាស្ត្រអាចក្លាយជាអាវុធដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាបរិស្ថានសកល។
ប្រភព៖ RIKEN Center for Emergent Matter Science, University of Tokyo, Reuters, Journal of the American Chemical Society (ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឆ្នាំ ២០២៥-២០២៦)។
