៥ ប្រភេទនៃការគិតដូចខាងក្រោមពីឡៅជឺបាន “ដាស់មនុស្សឱ្យភ្ញាក់ខ្លួន” ដែលវង្វេងក្នុងការបំភាន់។ ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់យល់សូម្បីតែមួយក្នុងចំណោមប្រាំយ៉ាងនេះ មនុស្សម្នាក់នោះនឹងមានសំណាងខ្លាំង ហើយជីវិតនឹងដំណើរការទៅមុខដោយរលូន។
១. ការដឹងពីអ្វីដែលគ្រប់គ្រាន់
នៅក្នុងជំពូកទី ៤៦ នៃ Tao Te Ching ឡៅជឺបង្រៀនថា៖ “គ្មានគ្រោះមហន្តរាយណាធំជាងការមិនដឹងថាអ្វីដែលគ្រប់គ្រាន់នោះទេ គ្មានគ្រោះថ្នាក់ណាធំជាងបំណងប្រាថ្នាមិនចេះចប់នោះទេ។ ដូច្នេះ ការដឹងពីអ្វីដែលគ្រប់គ្រាន់នឹងតែងតែនាំមកនូវភាពស្ងប់ចិត្ត។
គំនិតរបស់ឡៅជឺក្នុងការដឹងពីអ្វីដែលគ្រប់គ្រាន់រួមបញ្ចូលអត្ថន័យផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ “ការដឹងពីអ្វីដែលគ្រប់គ្រាន់” មានន័យថាការស្វែងរកខាងក្នុង មិនមែនខាងក្រៅទេ។ វាមានន័យថាការស្វែងរកធម្មជាតិសាមញ្ញ និងភាពបរិបូរណ៍ខាងវិញ្ញាណរបស់មនុស្សម្នាក់។
ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់ស្គាល់ការពេញចិត្ត ទោះបីជាពួកគេមិនមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនក៏ដោយ ក៏ពួកគេនៅតែអាចចាត់ទុកខ្លួនឯងថាមានទ្រព្យសម្បត្តិបានដែរ។
២. អ្នកប្រាជ្ញធ្វើការ មិនមែនប្រកួតប្រជែងទេ
ឡៅ ជឺ បានបង្រៀនថា៖ «វិធីរបស់អ្នកប្រាជ្ញគឺធ្វើការដោយមិនប្រកួតប្រជែង» និង «ដោយសារតែគាត់មិនប្រកួតប្រជែង គ្មាននរណាម្នាក់នៅក្នុងលោកអាចប្រកួតប្រជែងជាមួយគាត់បានទេ»។
មនុស្សម្នាក់ ឬ ប្រទេសជាតិគ្រាន់តែត្រូវជៀសវាងជម្លោះជាមួយអ្នកដទៃ ដោយគ្មានបំណងប្រាថ្នា ឬ មហិច្ឆតា ហើយប្រើគុណធម៌ដើម្បីឈ្នះចិត្តមនុស្ស។ បន្ទាប់មកគ្មាននរណាម្នាក់នៅក្នុងលោកនឹងប្រកួតប្រជែងជាមួយពួកគេទេ។
ឡៅ ជឺ ចង់ប្រើគោលការណ៍នេះដើម្បីលុបបំបាត់បំណងប្រាថ្នាហិង្សា និងស្មារតីប្រកួតប្រជែងក្នុងចំណោមអ្នកគ្រប់គ្រងបុរាណ។
៣. ការស្គាល់អ្នកដទៃគឺជាប្រាជ្ញា ការស្គាល់ខ្លួនឯងគឺជាការត្រាស់ដឹង
ឡៅ ជឺ ក៏បាននិយាយផងដែរថា “ការស្គាល់អ្នកដទៃគឺជាប្រាជ្ញា ការស្គាល់ខ្លួនឯងគឺជាការត្រាស់ដឹង។ មនុស្សម្នាក់ដែលអាចមើលឃើញអ្នកដទៃយ៉ាងច្បាស់គឺជាមនុស្សឈ្លាសវៃ ហើយអ្នកដែលអាចយល់ពីខ្លួនឯងគឺជាមនុស្សដែលមានចំណេះដឹង។ ការលើសអ្នកដទៃគឺជាសញ្ញានៃឆន្ទៈ ប៉ុន្តែការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង និងយកឈ្នះខ្លួនឯងគឺជាកម្លាំងពិត។
ទុក្ខលំបាកមិនមែនជារឿងគួរឱ្យខ្លាចនោះទេ។ អ្វីដែលគួរឱ្យខ្លាចគឺការបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើខ្លួនឯង និងឆន្ទៈ។

៤. ចាប់ផ្តើមពីចំណុចសូន្យ
អត្ថន័យគឺ៖ ពេលមនុស្សកើតមក ពួកគេចាប់ផ្តើមពីគ្មានអ្វីសោះ។ ចំណេះដឹងទាំងអស់ត្រូវបានទទួលតាមរយៈការរៀនសូត្រ។ ជាការពិតណាស់ មនុស្សមួយចំនួនក្រីក្រខ្លាំង រហូតដល់ពួកគេមិនអាចទៅសាលារៀនបាន ប៉ុន្តែពួកគេក៏រៀនចំណេះដឹងតាមរយៈកាលៈទេសៈ និងបរិស្ថានរបស់ពួកគេផងដែរ។
ការរៀនសូត្របង្កើនចំណេះដឹងជារៀងរាល់ថ្ងៃ អោយតែអ្នកចង់រៀនគ្មានអ្វីដែលថាពិបាកទេ។
៥. មនុស្សមានចិត្តសុភាពរាបសារនៅពេលនៅរស់ ប៉ុន្តែរឹងមាំនៅពេលស្លាប់
មនុស្សមានចិត្តសុភាពរាបសារនៅពេលនៅរស់ ប៉ុន្តែរឹងមាំនៅពេលស្លាប់។
ឡៅ ជឺ មានគំនិតដ៏សំខាន់មួយថា “មនុស្សមានចិត្តទន់ភ្លន់ពេលនៅរស់ ប៉ុន្តែរឹងរូសពេលស្លាប់។ គំនិតចម្បងគឺថា ពេលនៅរស់ រាងកាយរបស់មនុស្ស រុក្ខជាតិ និងសត្វមានជីវិតទាំងអស់ទន់ពេលនៅរស់ ប៉ុន្តែក្លាយជាស្ងួត និងរឹងនៅពេលស្លាប់។
ដូច្នេះ មនុស្សរឹងរូស និងមិនចុះសម្រុងគ្នា ពិបាករស់រានមានជីវិត។ មានតែអ្នកដែលទន់ និងបត់បែន មិនរឹងរូសទេ ទើបអាចរស់រានមានជីវិតក្នុងបរិយាកាសនេះបាន។
មនុស្សខ្លាំងតែងតែចេះដាក់ខ្លួន ខណៈដែលមនុស្សខ្សោយគឺជាមនុស្សដែលចេះតែអួតអាង៕

