អ្វីៗទាំងអស់សុទ្ធតែមានមូលហេតុ និងផលប៉ះពាល់។ ពរជ័យដែលយើងម្នាក់ៗទទួលបានមិនមែនមកពីស្ថានសួគ៌ទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានបណ្ដុះបណ្ដាលដោយខ្លួនយើង។ ដោយសារតែរឿងនេះ មានតែយើងទេដែលអាចផ្លាស់ប្ដូរវាសនារបស់យើងបាន។
អ្នកដែលមិនសូវមានសំណាង និងវេទនាច្រើនតែមានទម្លាប់ទាំង ៣ ខាងក្រោមនេះដែលបង្កភាពក្រីក្រ ហើយត្រូវការផ្លាស់ប្តូរ៖
ទីមួយ៖ កំហឹងខ្លាំង និងងាយបាត់បង់ភាពស្ងប់ស្ងាត់
កំហឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងដល់ខ្លួនឯង។ ព្រះពុទ្ធសាសនាច្រើនតែមានបន្ទូលថា៖ «កំហឹងគឺជាភ្លើងនៅក្នុងចិត្តដែលអាចដុតបំផ្លាញព្រៃបុណ្យកុសល។ ដើម្បីដើរតាមមាគ៌ាព្រះពោធិសត្វ ចូរអត់ធ្មត់ និងការពារចិត្តពិតរបស់អ្នក»។
វាកើតចេញពីបុណ្យកុសលដែលយើងប្រមូលបានបន្តិចម្តងៗ។ ហើយគ្រាន់តែគំនិតមួយអំពីកំហឹងអាចដុតបំផ្លាញបុណ្យកុសលទាំងអស់ដែលយើងបានបណ្ដុះបណ្ដាលយ៉ាងឧស្សាហ៍ព្យាយាម។
យើងត្រូវតែចងចាំថា “គំនិតតែមួយអំពីកំហឹងអាចបើកទ្វាររាប់លាន”។ ប្រសិនបើយើងឆាប់ខឹងជាញឹកញាប់នៅពេលដែលមានរឿងខុសឆ្គង វានឹងពិបាកក្នុងការទទួលបានកិត្តិនាម និងភាពជោគជ័យ ហើយការប្រមូលកុសលនឹងកាន់តែពិបាក។
ទីពីរ៖ រស់នៅដោយភាពក្រអឺតក្រទម និងមោទនភាព
នៅពេលរិះគន់នរណាម្នាក់ចំពោះភាពក្រអឺតក្រទម យើងតែងតែប្រើឃ្លាថា “ចិត្តរបស់ពួកគេខ្ពស់ដូចមេឃ ប៉ុន្តែជីវិតរបស់ពួកគេផុយស្រួយដូចក្រដាសមួយសន្លឹក”។ ភាពក្រអឺតក្រទមមិនអាចបន្សល់ទុកដាននៃគុណធម៌បានទេ។ នេះក៏ជាកំហុសដែលនាំទៅរកគ្រោះមហន្តរាយរបស់មនុស្សបានយ៉ាងងាយស្រួល។
មនុស្សដែលមានប្រាជ្ញាពិតប្រាកដត្រូវតែជាជនដ៏សុភាពរាបសារ និងមានកិរិយាល្អ។ មានតែភាពរាបទាបប៉ុណ្ណោះដែលអាចសម្រេចបានជោគជ័យ ខណៈពេលដែលភាពក្រអឺតក្រទមអាចបំផ្លាញមនុស្សម្នាក់បានយ៉ាងងាយស្រួល។
នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា គោលគំនិតនៃ “ភាពមិនគិតតែពីខ្លួនឯង” មានន័យថា មានតែចិត្តដែលបើកចំហរទេទើបអាចបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដទៃ ហើយមានតែតាមរយៈចិត្តសប្បុរស និងការផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ ទើបយើងអាចផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់សត្វលោកទាំងអស់។
យើងត្រូវលុបបំបាត់ភាពអាត្មានិយម និងភាពក្រអឺតក្រទមចេញពីចិត្តរបស់យើង ដើម្បីកុំឱ្យយើងមានចិត្តអាត្មានិយម និងចង្អៀតចង្អល់ ឬ អាកប្បកិរិយាក្រអឺតក្រទមទៀត ។
ទីបី៖ ការអាណិតខ្លួនឯង និងភាពខ្ជិលច្រអូស
របៀបរស់នៅនេះគឺជារឿងដ៏វេទនាបំផុត។ ទោះបីជាក្រីក្រក៏ដោយ ក៏មនុស្សម្នាក់ច្រើនតែផ្តោតលើខ្លួនឯង ពឹងផ្អែកលើកម្លាំងខាងវិញ្ញាណ ខ្ជះខ្ជាយជីវិតរបស់ពួកគេក្នុងការបណ្ដោយខ្លួន និងត្អូញត្អែរអំពីខ្លួនឯង។
ការគិតបែបនេះគឺជារឿងល្ងង់ខ្លៅបំផុត។ តើវាសនាជាអ្វី? ការពិតនៃវាសនាគឺ អ្នកបង្កើតវាសនាផ្ទាល់ខ្លួន ហើយស្វែងរកពរជ័យផ្ទាល់ខ្លួន។
នៅក្នុងទស្សនៈព្រះពុទ្ធសាសនាអំពីកម្មផលនៅទូទាំងជីវិតទាំងបី គេតែងតែនិយាយថា៖ «ដើម្បីដឹងពីមូលហេតុនៃជីវិតអតីតកាលរបស់អ្នក សូមក្រឡេកមើលការរីករាយនៃជីវិតនេះ។ ដើម្បីយល់ពីឥទ្ធិពលនៃជីវិតអនាគតរបស់អ្នក សូមពិចារណាពីសកម្មភាពរបស់អ្នកនៅក្នុងបច្ចុប្បន្នកាល»។
ប្រសិនបើយើងមិនបណ្តុះឫសគល់នៃកុសលក្នុងជីវិតអតីតកាលរបស់យើង ហើយបន្តលិចលង់ក្នុងទុក្ខវេទនាទេ វានឹងនាំទៅរកវាសនាដ៏ឈឺចាប់សម្រាប់ខ្លួនយើង។
យើងត្រូវតែជឿថាយើងបង្កើតវាសនាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់យើង ហើយការកែលម្អវាសនារបស់យើងចាប់ផ្តើមដោយការបោះបង់ចោលទម្លាប់អាក្រក់ឥឡូវនេះ។
យើងគួរតែប្រែចិត្តយ៉ាងសកម្ម លុបបំបាត់កម្មផលអវិជ្ជមាន និងធ្វើអំពើល្អដើម្បីប្រមូលកុសលផលបុណ្យ៕