និរទេស – ជម្លៀស – ភៀស៖ ពាក្យ៣នេះមើលទៅដូចគ្នា តែអត្ថន័យ និងភាពឈឺចាប់ខុសគ្នាឆ្ងាយណាស់!
នៅពេលនិយាយពីការចាកចេញពីផ្ទះ ពីភូមិ ឬពីប្រទេស គេតែងប្រើពាក្យ៣នេះ៖ និរទេស – ជម្លៀស – ភៀស មើលទៅហាក់ដូចជាដូចគ្នា តែបើសួរអ្នកដែលធ្លាប់ជួបបទពិសោធន៍ទាំងនេះមែនទែន គាត់នឹងប្រាប់អ្នកថា វាឈឺចាប់ខុសគ្នាទាំងស្រុង!
១. និរទេស (និរ + ទេស = បណ្តេញចេញពីប្រទេស)
- ជាការបណ្តេញចេញពីប្រទេសជាផ្លូវការ ឬបង្ខំឱ្យរស់នៅក្រៅប្រទេសជារៀងរហូត
- អ្នកធ្វើ៖ រដ្ឋាភិបាល តុលាការ អាជ្ញាធរ
- មានជម្រើសទេ? → គ្មាន! ត្រូវចាកចេញទោះចង់ ឬមិនចង់
- ឧទាហរណ៍៖ • និរទេសជនបរទេសដែលខុសច្បាប់ • ថៃនិរទេសអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ថាក់ស៊ីន ពីប្រទេសថៃ • និរទេសជននយោបាយខ្មែរក្រហមមួយចំនួនកាលពីសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម
២. ជម្លៀស (ជម្លៀសចេញដោយបង្ខំ)
- ការបង្ខំឱ្យចាកចេញពីតំបន់មួយ (ភូមិ ក្រុង ខេត្ត) ដោយអាជ្ញាធរ ឬកងទ័ព
- អ្នកធ្វើ៖ រដ្ឋ កងទ័ព អាជ្ញាធរគ្រប់គ្រងគ្រោះថ្នាក់
- មានជម្រើសទេ? → គ្មាន! ត្រូវចេញតាមបញ្ជា (ប៉ុន្តែអាចត្រឡប់វិញបាននៅពេលស្ថានការណ៍ប្រសើរ)
- ឧទាហរណ៍៖ • ជម្លៀសប្រជាជនចេញពីតំបន់សង្គ្រាមឆ្នាំ១៩៧០-១៩៧៥ • ជម្លៀសអ្នកភូមិនៅជិតភ្នំភ្លើងផ្ទុះ ឬទំនប់បាក់ • ជម្លៀសប្រជាជនចេញពីតំបន់ទឹកជំនន់ធំៗ
អារម្មណ៍៖ ដូចជាត្រូវគេចាប់ដៃអូសចេញពីផ្ទះ
៣. ភៀស (ភៀសខ្លួន = រត់គេចខ្លួន)
- ការចាកចេញដោយខ្លួនឯង ដើម្បីរួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់
- អ្នកធ្វើ៖ ខ្លួនឯង ឬគ្រួសារ
- មានជម្រើសទេ? → មាន (តែជាជម្រើសចុងក្រោយ ព្រោះមិនចង់ចាកចេញ)
- ឧទាហរណ៍៖ • ភៀសខ្លួនពីខ្មែរក្រហមទៅជ្រកក្នុងព្រៃ • ភៀសខ្លួនពីសង្គ្រាមនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ថ្ងៃទី៨-១០ ធ្នូ ២០២៥ • ភៀសពីផ្ទះពេលទឹកជំនន់ឡើងភ្លាមៗ
អារម្មណ៍៖ ដូចជារត់ភ័យស្លន់ស្លោ ដោយមិនដឹងថានឹងត្រឡប់មកវិញបាននៅពេលណា
សង្ខេបមួយប្រយោគ៖
- និរទេស = រដ្ឋបណ្តេញអ្នកចេញពីប្រទេស
- ជម្លៀស = អាជ្ញាធរបង្ខំអ្នកចេញពីតំបន់
- ភៀស = អ្នករត់គេចខ្លួនដោយខ្លួនឯង
#ភាសាខ្មែរ #និរទេស #ជម្លៀស #ភៀស #អត្ថន័យពាក្យ #knongsrok