តាមទស្សនៈនៃព្រះពុទ្ធសាសនា វាសនារបស់មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវបានបង្កើតឡើងពីវដ្តនៃ ហេតុ និងផល។ មនុស្សដែលមានវាសនាល្អ ឬ អាក្រក់មានសញ្ញាសម្គាល់ផ្ទាល់ខ្លួន។
មនុស្សដែលមានវាសនាល្អនឹងមានសញ្ញាល្អនៅលើខ្លួនរបស់ពួកគេ សញ្ញាល្អនេះមិនមែនជាអ្វីដែលគួរឱ្យខ្លាច ឬអាថ៌កំបាំងពេកនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានបញ្ចេញចេញពីអាកប្បកិរិយា ស្មារតី និងរូបកាយរបស់ពួកគេ។
ចូរយើងស្តាប់ការបង្រៀនរបស់ព្រះពុទ្ធអំពីលក្ខណៈរបស់មនុស្សដែលមានវាសនាល្អ ដើម្បីមើលថាតើអ្នកមានសំណាងល្អតាមរយៈលក្ខណៈបែបណា៖
១.មានទំនោរប្រព្រឹត្តចំពោះមនុស្សគ្រប់គ្នាដោយយុត្តិធម៌
ព្រះពុទ្ធតែងតែរំលឹកថា ការប្រព្រឹត្តចំពោះមនុស្សគ្រប់គ្នាដោយយុត្តិធម៌ ដោយមិនគិតពីអាយុ អ្នកមាន ឬ អ្នកក្រ សាសនា ភេទ… ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាតម្លៃសីលធម៌ស្នូល។ មនុស្សគ្រប់រូបមានសិទ្ធិទទួលបានការប្រព្រឹត្តដោយយុត្តិធម៌ និងទទួលបានសេចក្តីស្រឡាញ់ពីមនុស្សគ្រប់គ្នា។
ការប្រព្រឹត្តដោយយុត្តិធម៌ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសញ្ញាល្អមួយរបស់មនុស្សដែលមានសំណាងល្អ។ ដោយទង្វើបែបនេះ មនុស្សតែងតែត្រូវបានគេស្រឡាញ់ មានសំណាង និងភាពងាយស្រួលជាច្រើនក្នុងជីវិត។ មិនត្រឹមតែបង្កើតរឿងល្អៗប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងទាក់ទាញពរជ័យដល់ខ្លួនឯងទៀតផង។
២.សម្បូរទៅដោយមេត្តាករុណា និងការអភ័យទោស
មនុស្សដែលស្គាល់មេត្តាករុណា និងការអភ័យទោសមិនត្រឹមតែមានសន្តិភាពនៃចិត្តប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងយកឈ្នះលើការល្បួង និងហានិភ័យអាក្រក់ផងដែរ។ ជីវិតកាន់តែមានអត្ថន័យ និងស្រស់ស្អាតជាងមុន នៅពេលដែលដឹងពីរបៀបពេញចិត្ត និងស្រឡាញ់មនុស្សគ្រប់គ្នា។
សំណាងល្អរបស់មនុស្សម្នាក់ក៏ត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងការអាណិតអាសូរ និងការអភ័យទោសផងដែរ។ ដឹងពីរបៀបអាណិតអាសូរ និងយល់ពីអារម្មណ៍របស់អ្នកដទៃ ដោយហេតុនេះចែករំលែក និងជួយពួកគេឱ្យយកឈ្នះលើការលំបាក។
មនុស្សដែលមានប្រផ្នូលល្អនេះក៏អនុវត្តការអត់ធ្មត់ និងមើលជីវិតដោយទស្សនៈគោលបំណងផងដែរ។ ការវាយតម្លៃវត្ថុ ឬ ព្រឹត្តិការណ៍មួយមិនត្រឹមតែផ្អែកលើលក្ខណៈនៃបញ្ហាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្អែកលើកត្តាខាងក្រៅផងដែរ ដើម្បីផ្តល់នូវទស្សនៈមិនលំអៀង និងត្រឹមត្រូវបំផុត។
៣.ចូរបន្ទាបខ្លួនគោរពអ្នកដទៃ
អ្នកកាន់តែអួតអំពីអ្វីមួយ អ្នកនឹងបាត់បង់វាកាន់តែឆាប់ ដូច្នេះមនុស្សគ្រប់គ្នាត្រូវរៀនបន្ទាបខ្លួនដើម្បីរក្សាពរជ័យរបស់ពួកគេ។ ភាពរាបទាបជួយអ្នកឱ្យយល់ថាអ្នកជានរណា ដែនកំណត់របស់អ្នកនៅឯណា ហើយចាប់ពីពេលនោះមក អ្នកនឹងលែងមានអំនួត ឬ ក្រអឺតក្រទមទៀតហើយ។
ចំពោះខ្លួនឯង អ្នកត្រូវបន្ទាបខ្លួន ចំពោះអ្នកដទៃ អ្នកត្រូវផ្តល់ការគោរពដល់ពួកគេ។ នេះជាប្រផ្នូលល្អដែលជារឿយៗលេចឡើងចំពោះមនុស្សដែលមានសំណាងល្អ ដែលជួយពួកគេឱ្យទទួលបានសំណាង និងពរជ័យជាច្រើន។
មនុស្សគ្រប់គ្នាសមនឹងទទួលបានការស្វាគមន៍ដ៏សប្បុរស និងការលើកទឹកចិត្តដោយស្មោះពីអ្នកដទៃ។ ការគោរពគឺជាស្នូលនៃការរក្សាទំនាក់ទំនងទាំងអស់ ហើយក៏ជារង្វាស់នៃសីលធម៌របស់មនុស្សផងដែរ។
៤.មានទំនោរក្លាយជាមនុស្សឆ្លាតវៃ
មនុស្សដែលមានបញ្ញាច្បាស់លាស់ និងរហ័សរហួន នឹងអាចបែងចែកបានយ៉ាងឆាប់រហ័សនូវអ្វីដែលត្រឹមត្រូវ និងអ្វីដែលខុស។ មើលឃើញពីការល្បួងដែលត្រូវជៀសវាង មើលឃើញឱកាសដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍។ មិនត្រឹមតែជួយខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយអ្នកនៅជុំវិញអ្នកផងដែរ។
បញ្ញាជួយមនុស្សឱ្យដឹងពីអ្វីដែលត្រូវធ្វើដើម្បីសម្រេចគោលដៅរបស់ពួកគេ ធ្វើឱ្យខ្លួនឯងពេញចិត្ត និងសប្បាយរីករាយ។ មិនថាពួកគេស្ថិតនៅក្នុងសម័យណាក៏ដោយ មនុស្សដែលមានទេពកោសល្យត្រូវបានគេគោរព និងធ្វើរឿងអស្ចារ្យជាច្រើន។
ដោយមានប្រផ្នូលល្អនេះ មនុស្សតែងតែមានអារម្មណ៍ពេញចិត្តនឹងវាសនារបស់ពួកគេ ទទួលបានភាពជោគជ័យ និងសមិទ្ធផលជាច្រើនក្នុងជីវិត ក្លាយជាការគាំទ្រដ៏រឹងមាំ ជាមោទនភាពរបស់សមាជិកគ្រួសារ។
៥.រាងកាយមានសុខភាពល្អ សុខភាពបរិបូរណ៍
តើមានអ្វីសប្បាយចិត្តជាងការមានរាងកាយដែលមានសុខភាពល្អ និងគ្មានជំងឺ។ នៅចំណុចណាមួយ មនុស្សនឹងលែងប្រៀបធៀបទ្រព្យសម្បត្តិ និងអាយុទៀតហើយ ប៉ុន្តែនឹងប្រៀបធៀបសុខភាពដើម្បីដឹងថាអ្នកណាសប្បាយចិត្តជាង។
មនុស្សដែលមានវាសនាល្អនឹងមានរាងកាយដែលមានសុខភាពល្អ និងរឹងមាំ។ ពួកគេអាចធ្វើរឿងសំខាន់ៗជាច្រើនដោយសារស្ថានភាពរាងកាយរបស់ពួកគេ។
ព្រះពុទ្ធសាសនាក៏ជឿជាក់ផងដែរថា មានតែមនុស្សដែលមានសុខភាពល្អទេដែលមានកម្លាំងក្នុងការអនុវត្ត និងសម្រេចបាននូវការត្រាស់ដឹង។ កាលណាអ្នកអនុវត្តបានកាន់តែល្អ អ្នកនឹងកាន់តែមានសន្តិភាព និងសុភមង្គល ដោយដឹងពីរបៀបស្រឡាញ់ និងទទួលសេចក្តីស្រឡាញ់។
ញ៉ាំអាហារដែលមានសុខភាពល្អ ហាត់ប្រាណជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីបង្កើតមូលដ្ឋានគ្រឹះរាងកាយដ៏រឹងមាំ។ នៅពេលដែលអ្នកមានសុខភាពល្អ អ្នកអាចធ្វើអ្វីដែលអ្នកចង់ធ្វើ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលអ្នកឈឺ អ្នកនឹងឃើញតែជីវិតនេះពោរពេញដោយទុក្ខវេទនា និងភាពអាប់អួរ។
៦.មាននិស្ស័យជាអ្នកមាន មានសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ច
មនុស្សដែលមានវាសនាល្អក៏ត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងនិស្ស័យជាអ្នកមាន និងសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចដែលមានស្ថិរភាពផងដែរ។ នៅពេលដែលយើងមានជីវិតសម្ភារៈពេញលេញ យើងអាចគិតអំពីការធ្វើសប្បុរសធម៌ ជួយស្ថានភាពលំបាក និងធ្វើឱ្យជីវិតស្រស់ស្អាត។
ព្រះពុទ្ធតែងតែលើកទឹកចិត្តមនុស្សឱ្យប្រើប្រាស់លុយឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងសម្រាប់គោលបំណងត្រឹមត្រូវ។ កុំឱ្យវង់លុយធ្វើឱ្យអ្នកក្លាយជាមនុស្សមានល្បិចកល និងលោភលន់ បាត់បង់ខ្លួនឯង។
លុយមិនមែនជាគោលបំណងនៃជីវិតទេ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែជាមធ្យោបាយដើម្បីជួយមនុស្សឱ្យមានសុភមង្គល ស្វែងរកសន្តិភាពនៃចិត្តប៉ុណ្ណោះ។
ប្រសិនបើអ្នកតែងតែគិតអំពីបន្ទុកនៃអាហារ សម្លៀកបំពាក់ និងលុយកាក់ មនុស្សអាចធ្លាក់ចូលទៅក្នុងអំពើបាបយ៉ាងងាយ ហើយធ្វើរឿងអាក្រក់ដើម្បីរកលុយ។
ចូរធ្វើអាជីវកម្មដោយស្មោះត្រង់ ដឹងពីរបៀបសន្សំ និងរៀនជានិច្ចដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូលរបស់អ្នក។ កុំរកលុយដោយខុសច្បាប់ ដោយមិនគិតពីត្រូវ ឬ ខុស ព្រោះលុយដែលបង្កើតចេញពីញើស និងការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់អ្នកផ្ទាល់ទើបមានតម្លៃ៕