ស្ទឹងត្រែង៖ ក្នុងការរកឃើញដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវកំណាយបានបង្ហាញពីដើមគគីរថ្ម (ផូស៊ីលដើមឈើ) ដែលត្រូវបានកប់ក្នុងដីរាប់ម៉ឺនឆ្នាំមកហើយ នៅឯភូមិកាតូត ឃុំកំភុន ស្រុកសេសាន ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ដើមគគីរថ្មនេះត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថា មានអាយុកាលចន្លោះពី១០ម៉ឺនឆ្នាំ រហូតដល់២លានឆ្នាំ ដោយអាចមានប្រវែងរហូតដល់៣០ម៉ែត្រ ឬវែងជាងនេះទៀត។ រហូតមកទល់ពេលនេះ លទ្ធផលកំណាយបឋមបានបង្ហាញប្រវែងជាង២០ម៉ែត្រ ខណៈការកំណាយនៅតែបន្ត។
ដើមគគីរថ្មនេះត្រូវបានរកឃើញកប់នៅក្នុងស្រទាប់ដីឥដ្ឋ និងថ្មបាយក្រៀម ដែលជាសញ្ញាបង្ហាញពីដំណើរការធម្មជាតិនៃការប្រែក្លាយដើមឈើទៅជាថ្មតាមរយៈការជ្រាបចូលនៃសារធាតុរ៉ែក្នុងដី។ លោក លឹម វណ្ណច័ន្ទ ប្រធានការិយាល័យបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ នៃនាយកដ្ឋានតំបន់បេតិកភណ្ឌ អគ្គនាយកដ្ឋានសហគមន៍មូលដ្ឋាន ក្រសួងបរិស្ថាន បានប្រាប់សារព័ត៌មានថា ដើមឈើនេះមានសភាពរឹងមាំដូចថ្ម និងខ្លះទៀតប្រែទៅជាដែកដោយសារការផ្លាស់ប្តូរធម្មជាតិរាប់ពាន់ឆ្នាំ។ លោកបានបន្តថា ក្រុមការងារនឹងបន្តការកំណាយបន្ថែមទៀតនៅឆ្នាំក្រោយ ដើម្បីសិក្សាឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅអំពីប្រភពដើម ប្រភេទឈើ និងសារៈសំខាន់ខាងបុរាណវិទ្យា។
កិច្ចការកំណាយនេះមិនមែនជាការងាររបស់បុគ្គលម្នាក់នោះទេ ប៉ុន្តែជាការសហការរវាងស្ថាប័នជាច្រើន រួមមាន៖ រដ្ឋបាលស្រុកសេសាន មន្ទីរវប្បធម៌ សាសនា និងទេសចរណ៍ខេត្តស្ទឹងត្រែង មន្ទីរបរិស្ថានខេត្តស្ទឹងត្រែង និងអ្នកជំនាញពីក្រសួងបរិស្ថាន។ លើសពីនេះ ក៏មានការចូលរួមពីសិស្សានុសិស្ស និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដែលជួយធ្វើឱ្យការងារនេះកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។
យោងតាមការស្រាវជ្រាវ ដើមគគីរថ្មបែបនេះគឺជាភស្តុតាងដ៏សំខាន់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រធម្មជាតិ ដែលអាចជួយឱ្យយើងយល់កាន់តែច្បាស់អំពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ និងបរិស្ថានក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍កាលពីសម័យបុរាណ។ នៅខេត្តស្ទឹងត្រែងផ្ទាល់ ក៏ធ្លាប់មានការរកឃើញផូស៊ីលឈើស្រដៀងគ្នានេះនៅស្រុកសៀមបូក ដែលស្ថិតនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ ប៉ុន្តែការរកឃើញលើកនេះហាក់មានទំហំធំជាង និងមានសក្តានុពលសម្រាប់ទេសចរណ៍។
បច្ចុប្បន្ន សហគមន៍ជនជាតិដើមព្រៅ (ឬប្រៅ) កំពុងអភិរក្សតំបន់នេះដើម្បីបម្រើឱ្យវិស័យទេសចរណ៍បែបសាសនា និងធម្មជាតិ។ ពួកគេមានគម្រោងរៀបចំជាវត្តគីរីរាមកាតូត ដើម្បីការពារសម្បត្តិធម្មជាតិនេះ ទោះបីខ្វះធនធានក៏ដោយ។ ការរកឃើញនេះមិនត្រឹមតែជួយពង្រឹងការយល់ដឹងអំពីបេតិកភណ្ឌធម្មជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចជំរុញសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានតាមរយៈទេសចរណ៍សហគមន៍ផងដែរ។
សរុបមក ការរកឃើញដើមគគីរថ្មនេះគឺជាឱកាសដ៏ល្អសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រធម្មជាតិ និងអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ សង្ឃឹមថា ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវនឹងទទួលបានលទ្ធផលកាន់តែច្រើននៅការកំណាយបន្ទាប់ ដើម្បីបង្ហាញពីភាពអស្ចារ្យនៃធម្មជាតិក្នុងប្រទេសយើង។ បើអ្នកចាប់អារម្មណ៍ អាចធ្វើដំណើរទៅទស្សនាតំបន់នេះ ដើម្បីស្វែងយល់ដោយផ្ទាល់!
ប្រភព៖ រូបភាពពីក្រសួងបរិស្ថាន និងរដ្ឋបាលខេត្តស្ទឹងត្រែង
