ខុង ជឺ គឺជានរណា និងទស្សនៈដែលលោកបានបន្សល់ទុក

ខុង ជឺ (Confucius) គឺជាទស្សនៈ និងគ្រូបង្រៀនដ៏ល្បីឈ្មោះនៅប្រទេសចិន ដែលរស់នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ៥-៦ មុនគ្រិស្តសករាជ (ប្រហែល ៥៥១-៤៧៩ មុនគ្រិស្តសករាជ)។ លោកកើតនៅរដ្ឋឡូ (Lu) នៅក្នុងប្រទេសចិនបុរាណ និងជាស្ថាបនិកនៃទស្សនៈខុងជួន (Confucianism) ដែលមានอิទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើវប្បធម៌ និងសង្គមនៅអាស៊ីខាងកើតជាពិសេសចិន កូរ៉េ និងជប៉ុន។ លោកធ្វើការជាគ្រូបង្រៀន និងផ្តល់ដំបូន្មានដល់មេបញ្ជាការនិងមេដឹកនាំ ដើម្បីជួយស្តារសង្គមឱ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់ និងសេចក្តីសុខក្នុងសម័យនៃភាពច្របូកច្របល់។

ទស្សនៈដែលខុង ជឺ បានបន្សល់ទុក

ខុង ជឺ បានបញ្ចេញទស្សនៈសំខាន់ៗជាច្រើន ដែលត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ “The Analects” (Lunyu) ដោយសិស្សរបស់លោក។ ទស្សនៈទាំងនេះផ្តោតលើសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ការគោរព និងការរស់នៅជាមួយសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម។ ខាងក្រោមជាទស្សនៈសំខាន់ៗ៖

1. គោរពជំទាវ (Filial Piety)
   ខុង ជឺ ផ្តោតលើការគោរពឪពុកម្តាយ និងជំទាវជណ្ដើរជានិច្ច ដែលជាមូលដ្ឋាននៃសេចក្តីល្អក្នុងគ្រួសារ និងសង្គម។
2. សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ (Ren)
   លោកសង្កត់ធ្ងន់លើសេចក្តីស្រឡាញ់ និងការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក ដែលជាគុណធម៌សំខាន់ក្នុងជីវិត។
ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម
3. គោរពសេចក្តីសមហេតុផល (Li)
   នេះរាប់បញ្ចូលផ្ទៃស្មើ និងអាកប្បកិរិយាដែលត្រឹមត្រូវក្នុងសង្គម ដូចជាការគោរពអ្នកចាស់ និងការប្រព្រឹត្តឱ្យត្រឹមត្រូវក្នុងពិធីសាសនា។
4. ការសិក្សា និងការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង (Self-Cultivation)
   ខុង ជឺ ជឿថាការសិក្សា និងការកែលម្អខ្លួនឯងជាការចាំបាច់ដើម្បីក្លាយជាមនុស្សល្អ និងជួយសង្គម។
ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម
5. ការគ្រប់គ្រងដោយគុណធម៌ (Virtuous Governance)
   លោកផ្តល់គោលការណ៍ដឹកនាំដោយសេចក្តីសុចរិត និងគុណធម៌ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់អំណាចហឹង្សា។
6. សេចក្តីសុខក្នុងជីវិតរាប់អាន (Moderation)
   លោកលើកទឹកចិត្តឱ្យមនុស្សរស់នៅក្នុងការសម្រេចចិត្តដែលមានតុល្យភាព និងជៀសវាងភាពហួសហេតុ។
ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

ឥទ្ធិពលនៃទស្សនៈរបស់ខុង ជឺ

ទស្សនៈរបស់ខុង ជឺ បានទទួលការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងនៅក្រោមរាជវង្សហាន និងទៅក្រោយ ដែលបានក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃការបណ្តុះបណ្តាល និងច្បាប់សង្គមនៅចិន។ បានជួយឱ្យមានសន្តិភាព និងសណ្តាប់ធ្នាប់ក្នុងសង្គម ប៉ុន្តែក៏មានការរិះគន់ថាវាអាចធ្វើឱ្យមានភាពថ្លង់ថ្លោនក្នុងការផ្លាស់ប្តូរសង្គម។ ទោះជាយ៉ាងណា ទស្សនៈរបស់លោកនៅតែមានសារៈសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់សីលធម៌ និងជីវភាពសហគមន៍ជុំវិញពិភពលោក។