លោក Tim Berners-Lee អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអង់គ្លេសបានបង្កើត World Wide Web (WWW) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៩ ពេលកំពុងធ្វើការនៅ CERN ។ បណ្តាញនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការសម្រាប់ការចែករំលែកព័ត៌មានដោយស្វ័យប្រវត្តិរវាងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យ និង វិទ្យាស្ថាននានានៅជុំវិញពិភពលោក។
CERN មិនមែនជាមន្ទីរពិសោធន៍មួយដោយឡែកទេ ប៉ុន្តែជាចំនុចប្រសព្វនៃសហគមន៍ដ៏ទូលំទូលាយមួយដែលរួមបញ្ចូលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាង ១៧,០០០ នាក់មកពីជាង ១០០ ប្រទេស។ ទោះបីជាពួកគេចំណាយពេលខ្លះនៅលើគេហទំព័រ CERN ក៏ដោយ ក៏អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាធម្មតាធ្វើការនៅសាកលវិទ្យាល័យ និង មន្ទីរពិសោធន៍ជាតិនៅក្នុងប្រទេសកំណើតរបស់ពួកគេ។ ដូច្នេះឧបករណ៍ទំនាក់ទំនងដែលអាចទុកចិត្តបានគឺចាំបាច់បំផុតសម្រាប់ពួកគេ។
គំនិតដែលជាមូលដ្ឋានរបស់ WWW គឺត្រូវបញ្ចូលគ្នានូវបច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងវិវឌ្ឍន៍លើកុំព្យូទ័រ បណ្តាញទិន្នន័យ ហើយបំលែងវាទៅជាប្រព័ន្ធព័ត៌មានសកលដែលប្រើប្រាស់បាន និងងាយស្រួល។
លោក Tim Berners-Lee បានសរសេរសំណើរដំបូងសម្រាប់ World Wide Web (WWW) នៅខែមីនាឆ្នាំ ១៩៨៩ និងសំណើរលើកទី ២ នៅ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៩០។ លោកបានរួមគ្នាជាមួយវិស្វករផ្នែកប្រព័ន្ធរបស់បែលហ្ស៊ិក Robert Cailliau ហើយសំណើរនេះត្រូវបានអនុវត្តជាផ្លូវការនៅ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩០។ ពួកគេបានគូសបញ្ជាក់ពីគោលគំនិតសំខាន់ហើយពួកគេបានកំណត់ពីនិយមន័យសំខាន់ៗនៅលើអ៊ីនធឺណិត។ ឯកសារនេះបានពិពណ៌នាអំពី “គម្រោង hypertext” ដែលមានឈ្មោះថា“ World Wide Web” នៅក្នុង “គេហទំព័រ” នៃ “hypertext document” ហើយអាចចូលមើលនិងប្រើប្រាស់បានដោយ “browser”។
នៅចុងឆ្នាំ ១៩៩០ លោក Tim Berners-Lee មានបានបើកគេហទំព័រដំបូងគេ ហើយដំណើរការនៅ CERN ដោយនេះជាគោលគំនិតរបស់គាត់។ គាត់បានបង្កើតកូដសំរាប់ Web Server របស់គាត់នៅលើកុំព្យួទ័រ NeXT ។ ដើម្បីបងា្ករវាត្រូវបានបិទដោយចៃដន្យ គាត់បានសរសេរទឹកថ្នាំពណ៌ក្រហមលើនោះថា៖ “ម៉ាស៊ីននេះជាម៉ាស៊ីនមេ។ សូមកុំបិទវាអោយសោះ !!” (“This machine is a server. DO NOT POWER IT DOWN!!”)។
info.cern.ch គឺជាអាស័យដ្ឋាននៃគេហទំព័រ វេប និងម៉ាស៊ីនមេដំបូងគេនៅលើពិភពលោកដែលដំណើរការលើកុំព្យូទ័រ NeXT នៅ CERN ។ អាសយដ្ឋានគេហទំព័រដំបូងគឺ https://info.cern.ch/hypertext/WWW/TheProject.html។ គេហទំព័រនេះមានបណ្តាញភ្ជាប់ទៅនឹងព័ត៌មានអំពីគំរោង WWW ដោយរាប់បញ្ចូលទាំង ការពិពណ៌នាអំពី hypertext ពត៌មានលំអិតបច្ចេកទេសសម្រាប់ការបង្កើត web server និងភ្ជាប់ទៅ web server ផ្សេងទៀតនៅពេលដែលដំណើរការ។
ការរចនា WWW អនុញ្ញាតឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការទទួលបានព័ត៌មានដែលមានស្រាប់ និង គេហទំព័របណ្តាញដំបូង ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងព័ត៌មានដែលមានប្រយោជន៍ដល់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ CERN (ឧទាហរណ៍ សៀវភៅទូរស័ព្ទ CERN និងការណែនាំសម្រាប់ការប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រតំបន់កណ្តាលរបស់ CERN) ។ កន្លែងដែលស្វែងរកពត៌មានមួយពឹងផ្អែកលើពាក្យគន្លឹះ ដោយមិនមានម៉ាស៊ីនទេនៅដើមឆ្នាំ។
កម្មវិធី Browser បណ្តាញដើមរបស់លោក Tim Berners-Lee កំពុងដំណើរការលើកុំព្យូទ័រ NeXT បានបង្ហាញចក្ខុវិស័យរបស់គាត់ និងមានលក្ខណៈពិសេសជាច្រើនទៀតនៃកម្មវិធី Browser គេហទំព័រនាពេលនោះ។ លើសពីនេះទៀតវារួមបញ្ចូលទាំងសមត្ថភាពក្នុងការកែប្រែគេហទំព័រពីខាងក្នុងដោយផ្ទាល់ នៅក្នុង Browser ដែលជាសមត្ថភាពកែសម្រួលគេហទំព័រដំបូង។ រូបថតអេក្រង់នេះបង្ហាញពីកម្មវិធី Browser ដែលដំណើរការលើកុំព្យូទ័រ NeXT ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ។
មានតែអ្នកប្រើប្រាស់ពីរទៅបីនាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលចូលប្រើកុំព្យូទ័រ NeXT ដែលកម្មវិធី Browser ដំបូងដំណើរការ ប៉ុន្តែការអភិវឌ្ឍបានចាប់ផ្តើមលើកម្មវិធី Browser ដែលមានលក្ខណៈសាមញ្ញជាងនេះដែលអាចដំណើរការលើប្រព័ន្ធណាមួយក៏បាន។ វាត្រូវបានសរសេរដោយ Nicola Pellow ក្នុងកំឡុងពេលការងារជានិស្សិតរបស់នាងនៅឯ CERN ។
នៅឆ្នាំ ១៩៩១ Berners-Lee បានចេញផ្សាយកម្មវិធី WWW របស់គាត់។ វារួមបញ្ចូលទាំងកម្មវិធី Browser ជាលក្ខណៈ Line-mode កម្មវិធីម៉ាស៊ីនគេហទំព័រមេ និង បណ្ណាល័យសម្រាប់ Developers។ នៅ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៩១ កម្មវិធីនេះអាចប្រើបានសម្រាប់មិត្តរួមការងារដែលប្រើកុំព្យូទ័រ CERN ។ ប៉ុន្មានខែក្រោយមកនៅ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៩១ គាត់បានប្រកាសពីកម្មវិធី WWW នៅលើគេហទំព័រព័ត៌មានតាមអ៊ិនធើណេត និងចំណាប់អារម្មណ៍របស់លោកលើគម្រោងនេះដែលបានផ្សព្វផ្សាយពាសពេញពិភពលោក។
នៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៩១ Web Server ដំបូងបង្អស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានចេញលក់តាមអ៊ិនធើណេតដោយសារការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ Paul Kunz និង Louise Addis នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍រូបវិទ្យាភាគល្អិត ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌល Stanford Linear Accelerator Center (SLAC) ក្នុងរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា។ នៅដើមឆ្នាំ ១៩៩៣ មជ្ឈមណ្ឌលជាតិសម្រាប់ពាក្យស្នើសុំធ្វើសមាហរណកម្ម (NCSA) នៅសាកលវិទ្យាល័យនៃរដ្ឋ Illinois បានចេញផ្សាយកំណែដំបូងនៃកម្មវិធី Mosaic browser។
នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៩៣ CERN បានបង្កើតកូដរបស់ World Wide Web (WWW) ដោយធ្វើឱ្យវាក្លាយជាកម្មវិធីឥតគិតថ្លៃ។ នៅចុងឆ្នាំ ១៩៩៣ មានគេហទំព័រចំនួន ៥០០ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ ហើយគេហទំព័រ WWW មានចំនួន ១% នៃចរាចរណ៍អ៊ីនធឺណេតសព្វថ្ងៃដែលហាក់ដូចជាមានច្រើនអញ្ចឹងនៅគ្រានោះ។
នៅចុងឆ្នាំ ១៩៩៤ គេហទំព័រមានម៉ាស៊ីន Server ១០,០០០ ដែលក្នុងនោះ ២,០០០ ជាពាណិជ្ជកម្ម និងអ្នកប្រើប្រាស់ ១០ លាននាក់។ ចំណុចសំខាន់មួយគឺថាបណ្តាញគួរតែជាស្តង់ដារបើកចំហសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ទាំងអស់ ហើយថាគ្មាននរណាម្នាក់គួរទុកវាក្នុងប្រព័ន្ធដែលមានកម្មសិទ្ធិឡើយ។ ក្នុងស្មារតីនេះ CERN បានដាក់សំណើរទៅគណៈកម្មការសហគមន៍អ៊ឺរ៉ុបក្រោមកម្មវិធី ESPRIT៖“ WebCore”។ គោលដៅនៃគម្រោងនេះគឺដើម្បីបង្កើតសម្ព័ន្ធអន្តរជាតិដោយសហការជាមួយវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាម៉ាសាឈូសេតសហរដ្ឋអាមេរិក (MIT) ៕
ប្រភព៖ CERN