អ្វីដែលស្រស់ស្អាតបំផុតក្នុងជីវិតគឺភាពរីករាយបរិសុទ្ធ គ្រាន់តែមើលជីវិតដោយចិត្តបរិសុទ្ធ រស់នៅដោយចិត្តរីករាយ ចិត្តទន់ភ្លន់អាចបំបាត់ការសង្ស័យបាន។ សភាវៈកើតឡើងចេញពីចិត្ត ភាពខុសគ្នារវាងស្ថានភាពល្អ និងអាក្រក់ មិនមែនជាស្ថានភាពនៅខាងក្រៅទេ តែជាលទ្ធផលរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ បណ្តុះនៅក្នុងចិត្ត។
១.បន្ថយល្បឿនដើម្បីបណ្តុះ “ស្ថិរភាព”
ការដាំដុះរបស់មនុស្សម្នាក់ក៏ត្រូវបានបង្ហាញក្នុងលក្ខណៈមិនប្រញាប់ផងដែរ។ ដូចគ្នាចំពោះពាក្យសម្ដី និងសកម្មភាព និយាយយឺតគឺដើម្បីប្រយ័ត្នប្រយែងក្នុងពាក្យសម្ដីរបស់អ្នក រីឯកាយវិការយឺតនឹងជួយអ្នកឱ្យពិនិត្យដោយខ្លួនឯងនូវចំណុចខ្វះខាតរបស់អ្នក។
ក្នុងរឿងទាំងអស់គួរតែមានរយៈពេលសន្តិភាពត្រូវពិចារណាឲ្យបានច្បាស់មុននឹងធ្វើ។ ពេលខឹងត្រូវរំសាយចិត្តបន្តិច ចាំឲ្យចិត្តស្ងប់ ទើបអាចជៀសផុតពីបញ្ហាច្រើន។
ពេលដោះស្រាយរឿងលំបាកត្រូវរំងាប់អារម្មណ៍ ហើយគិតពីរឿងទាំងមូល ចាំទាល់តែស្មារតីអាចផ្ដោតអារម្មណ៍បាន នោះអ្នកនឹងអាចរកដំណោះស្រាយឃើញដោយធម្មជាតិ។
សូមធ្វើឱ្យចិត្តរបស់អ្នកស្ងប់ ដើម្បីទទួលយកការផ្លាស់ប្តូរទាំងអស់ក្នុងជីវិតទៅតាមធម្មជាតិរបស់វា។ “កុំសោកសៅព្រោះផ្លូវខាងមុខគ្មានអ្នកណាជឿលើអ្នក” កុំសោកសៅព្រោះផ្លូវខាងមុខគ្មានអ្នកទុកចិត្ត ចូរបន្ថយល្បឿនបន្តិច នោះជីវិតនឹងកាន់តែស្រស់ស្អាត។
២.ដកថយ ដើម្បីបណ្តុះ “គុណធម៌”
ការដកថយមិនមែនដោយសារភាពកំសាកទេ ប៉ុន្តែដើម្បីទុកផ្លូវចេញសម្រាប់ខ្លួនឯង។ ការផ្តល់ឱ្យគឺមិនមែនជាការគ្មានអំណាចទេ ប៉ុន្តែជាការអត់ធ្មត់ ការអភ័យទោសដល់អ្នកដទៃ។
“ដើមឈើខ្ពស់ក្នុងព្រៃនឹងត្រូវខ្យល់បក់បោកខ្លាំង បុគ្គលពូកែនឹងត្រូវគេរិះគន់ ដូច្នេះហើយ មនុស្សត្រូវចេះបន្ទាបខ្លួន និងដកថយ។ ក្នុងការដោះស្រាយជាមួយអ្នកដទៃ ប្រសិនបើអ្នកបោះជំហានថយក្រោយ មេឃនឹងស្រឡះភ្លាម។ បើអ្នកមានចិត្តទូលាយជាមួយអ្នកដទៃ អ្នកប្រាកដជាមានពរជ័យដ៏អស្ចារ្យ។
៣.បណ្តោយខ្លួនទៅបណ្ដុះ«ចិត្តមេត្តា»
ការលះបង់គឺជាគុណធម៌នៃមេត្តា ហើយក៏ជាអាណាចក្រនៃជីវិតមនុស្សផងដែរ។ មានតែការបណ្តោយឱ្យទៅ ទើបយើងអាចទទួលបានមកវិញ។ ការបោះបង់រឿងដែលមិនពិត យើងអាចមានភាពស្មោះត្រង់។ ការបោះបង់ភាពធុញទ្រាន់ យើងអាចរកឃើញភាពរីករាយ។ ការបោះបង់ចោលភាពអត់ធ្មត់ អាចយើងរកឃើញភាពស្ងប់ស្ងាត់។ ការបោះបង់កេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងប្រាក់ចំណេញ យើងអាចត្រឡប់ទៅរកភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងស្រស់ស្អាតនៃជីវិត។
៤.ស្ងប់ចិត្ត ដើម្បីបណ្តុះ “ភាពបរិសុទ្ធ”
“ភាពរុងរឿងជាទឹកដីនៃភាពសាមញ្ញ ភាពស្ងប់ស្ងាត់ជាទឹកដីនៃការចិញ្ចឹមចិត្ត” ភាពចម្រុងចម្រើនគួរពិចារណាដោយស្រាល មានតែកន្លែងសន្តិភាពទេដែលអាចចិញ្ចឹមចិត្តបាន។
មនុស្សត្រូវមានចិត្តស្ងប់ ហើយផ្ចង់ចិត្តឲ្យមានចិត្តបរិសុទ្ធ។ ការស្ងប់ស្ងាត់មិនមែនជៀសវាងពីភាពចលាចលទេ ប៉ុន្តែការតាំងចិត្ត។ ចិត្តស្ងប់ស្ងាត់មិនមែនដោយសារត្រចៀកទាំងពីរស្តាប់មិនលឺនោះទេ ប៉ុន្តែដោយសារតែរាងកាយមានទំនួលខុសត្រូវដ៏ធ្ងន់ ប៉ុន្តែនៅតែអាចញញឹមបាន៕
