បាល់ទាត់គឺជាកីឡាដែលមនុស្សរាប់ពាន់លាននាក់ទូទាំងពិភពលោកស្រឡាញ់។ ប៉ុន្តែតើអ្នកធ្លាប់ឆ្ងល់ទេថា នរណាជាអ្នកចាប់ផ្តើមទាត់បាល់មុនគេ? ហើយហេតុអ្វីបានជាហាមប្រើដៃ?
តោះត្រឡប់ទៅមើលប្រវត្តិដ៏វែងឆ្ងាយរបស់បាល់ទាត់ ចាប់ពីប្រទេសចិនបុរាណ ទៅអង់គ្លេស ហើយមកដល់កម្ពុជា! ⚽
🏮 ១. ចាប់ផ្តើមនៅប្រទេសចិនបុរាណ ជាង ២,០០០ ឆ្នាំមុន
ល្បែងទាត់បាល់ដែលមានកំណត់ត្រាចាស់បំផុត គឺ “Cuju” (ចូជូ) នៅប្រទេសចិន។ វាត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រតាំងពីសម័យ រដ្ឋចម្បាំងគ្នា ហើយបន្តមកដល់រជ្ជកាល ហាន់ ដែលគេប្រើវាជាលំហាត់ហ្វឺកហ្វាន់ទាហានផងដែរ។
របៀបលេង៖
- ទាត់បាល់ឱ្យឆ្លងកាត់រន្ធមួយនៅកណ្តាល ដោយ មិនប្រើដៃ ហើយមិនឱ្យបាល់ធ្លាក់ដល់ដី
- មានក្រុមមួយមានកីឡាករ ១២–១៦ នាក់ លេងនៅពេលពិធីជប់លៀងក្នុងវាំង
💡 FIFA ខ្លួនឯងក៏ទទួលស្គាល់ថា Cuju គឺជា “ទម្រង់ដំបូងបំផុតនៃល្បែងទាត់បាល់ ដែលមានភស្តុតាងជាឯកសារ”។
ប៉ុន្តែចំណាំ៖ បាល់ទាត់សម័យទំនើបដែលយើងមើលសព្វថ្ងៃ មិនមែនមកពី Cuju ដោយផ្ទាល់ទេ — វាកើតចេញពីប្រទេសអង់គ្លេស។
🏴 ២. អង់គ្លេស៖ កន្លែងកំណើតបាល់ទាត់សម័យទំនើប
នៅឆ្នាំ ១៨៦០ ក្លឹប និងសាលារៀននៅអង់គ្លេសលេងបាល់ទាត់ តែម្នាក់ម្នាក់មានច្បាប់រៀងខ្លួន — ខ្លះអាចកាន់បាល់រត់ ខ្លះអាចទាត់ជើងគ្នា ធ្វើឱ្យពិបាករៀបចំការប្រកួតជាមួយគ្នា។
📅 ថ្ងៃទី ២៦ តុលា ១៨៦៣ — ថ្ងៃកំណើតបាល់ទាត់ទំនើប
តំណាងក្លឹបជាច្រើនបានជួបគ្នានៅហាង Freemasons’ Tavern ក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ ហើយបង្កើត សមាគមបាល់ទាត់ (The Football Association ឬ FA)។ នៅថ្ងៃទី ៨ ធ្នូ ១៨៦៣ ច្បាប់ផ្លូវការដំបូងត្រូវបានអនុម័ត៖
- 🚫 ហាមកាន់បាល់រត់ ហាមប្រើដៃ
- 🚫 ហាមទាត់ជើង ឬទាត់ជើងឱ្យដួលគូប្រកួត
- ⚽ គ្រាប់បាល់ត្រូវទាត់ឆ្លងកាត់បង្គោលពីរ (នៅពេលនោះមិនទាន់មានបង្គោលទទឹងខាងលើទេ!)
🏉 រឿងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍៖ ក្លឹបខ្លះដែលចង់លេងដោយកាន់បាល់រត់បាន បានចាកចេញពី FA ហើយល្បែងរបស់ពួកគេក្លាយជា កីឡារ៉ូប៊ី (Rugby) នៅថ្ងៃនេះ។
🔧 ច្បាប់វិវឌ្ឍន៍បន្តិចម្តងៗ
- ១៨៧១៖ អ្នកចាំទីទទួលបានសិទ្ធិប្រើដៃ
- ១៨៧២៖ ប្រកួតអន្តរជាតិដំបូងបង្អស់ ស្កតុលែន ជួប អង់គ្លេស នៅទីក្រុង Glasgow — លទ្ធផល ០–០!
- ១៨៧៥៖ បន្ថែមបង្គោលទទឹងខាងលើ
- ១៨៩១៖ ចាប់ផ្តើមមានការទាត់ប៉េនអាល់ទី
🌍 ៣. ពីអង់គ្លេស រាលដាលពេញពិភពលោក
នាវិក ពាណិជ្ជករ និងកម្មករអង់គ្លេសបាននាំបាល់ទាត់ទៅគ្រប់ទ្វីប។
- ២១ ឧសភា ១៩០៤៖ បង្កើត FIFA នៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង ដោយមានសមាជិកដំបូង ៧៖ បែលហ្ស៊ិក ដាណឺម៉ាក បារាំង ហុល្លង់ ស៊ូអ៊ែត ស្វីស និង Real Madrid តំណាងអេស្ប៉ាញ
- ១៩៣០៖ ពានរង្វាន់ពិភពលោក (World Cup) លើកដំបូងនៅប្រទេសអ៊ុយរូហ្គាយ ហើយម្ចាស់ផ្ទះគឺជាអ្នកឈ្នះ
- ថ្ងៃនេះ៖ FIFA មានសមាជិក ២១១ ប្រទេស និងដែនដី ច្រើនជាងសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិទៅទៀត!
ពីល្បែងក្នុងវាំងចិនបុរាណ មកជាច្បាប់ផ្លូវការនៅអង់គ្លេស ហើយក្លាយជាកីឡាដែលមានអ្នកមើលច្រើនបំផុតលើលោក។
🇰🇭 ៤. ចុះនៅកម្ពុជាវិញ?
- ១៩៣៣៖ បង្កើតសហព័ន្ធបាល់ទាត់កម្ពុជា (FFC)
- ១៩៥៤៖ កម្ពុជាចូលជាសមាជិក FIFA និងសម្ព័ន្ធបាល់ទាត់អាស៊ី (AFC)
- ១៩៧២៖ ក្រុមជម្រើសជាតិ (នៅសម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ) បានចូលដល់ ចំណាត់ថ្នាក់ទី ៤ នៃពានអាស៊ី (AFC Asian Cup) — លទ្ធផលល្អបំផុតរបស់កម្ពុជាក្នុងកីឡាអន្តរជាតិរហូតមកដល់ពេលនេះ!
- ថ្ងៃនេះ៖ ក្រុមជម្រើសជាតិ “Angkor Warriors” មានពាលមាស់ផ្ទះនៅ ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ
សរុបមក
បាល់ទាត់មានប្រវត្តិជាង ២,០០០ ឆ្នាំ៖ ចាប់ផ្តើមជា Cuju នៅចិនបុរាណ ក្លាយជាច្បាប់ផ្លូវការនៅអង់គ្លេសឆ្នាំ ១៨៦៣ ហើយរីកសាយពេញពិភពលោក។ មួយគ្រាប់បាល់តូចៗ បានតភ្ជាប់មនុស្សគ្រប់ជាតិសាសន៍ ទៅជាមួយគ្នា។
ចុះអ្នកគាំទ្រក្លឹបណា? Comment ប្រាប់មក! ⚽